تاریخچه
سرپل ذهاب بر اساس کتیبه باستانی آنوبانینی، پادشاه لولوبیها که قدمتی ۴۸۰۰ ساله دارد، یکی از قدیمیترین شهرهای جهان به شمار میرود. این کتیبه که بر سینه رشتهکوه زاگرس در ضلع شمال شرقی شهر حک شده، به عقیده مستشرق مشهور، هنری راولینسون، هشتمین شهر باستانی دنیاست. جالب است بدانید که کتیبه معروف بیستون، ۲۰۰۰ سال پس از این سنگنوشته خلق شده و از بسیاری جهات از آن الهام گرفته است.
این شهر در طول تاریخ با نامهای مختلفی شناخته شده: پاتیر در دوران لولوبیها و مادها، حلوان در دوره ساسانیان و ذهاب در منابع اسلامی. برخی معتقدند نام حلوان از رود الوند (زاب) گرفته شده که از میان شهر میگذرد. آشوریها از آن با نام کالمانو یاد کردهاند و در زمان ساسانیان، این ناحیه استانی به نام خسرو شاد فیروز بوده است.
از دیگر آثار باستانی این شهرستان میتوان به نقش آنوبانینی، دکان داوود، طاق گرا و قلعه گبری اشاره کرد. روستای تاریخی ریخک علیا نیز که محل سکونت قشلاقی ایل بیداقی کلهر بوده، خاطرات خوانین بزرگ کلهر را در خود جای داده است.
وجه تسمیه
نام این شهر از رود زاب (زاو/زو) گرفته شده و شکل درست آن «سر پل زوآب» است. پل قدیمی که بر روی رود زاو در بخش الوان قرار داشت، در سال ۱۳۴۵ خورشیدی ویران شد. متأسفانه به دلیل نگارش عربیمآبانه در اسناد دولتی، این نام به صورت نادرست «ذهاب» ثبت شده است.
جمعیت
بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت سرپل ذهاب ۴۵,۴۸۱ نفر (۱۲,۸۵۰ خانوار) بوده است.
زبان
مردم این شهرستان به زبان کردی با لهجههای کلهری و سورانی جافی سخن میگویند. زبان فارسی نیز به عنوان زبان آموزش و مکاتبات رسمی استفاده میشود.
فرهنگ
در گذشته سینمایی به نام «سینما شهرام» در این شهر فعالیت میکرد، اما متأسفانه امروزه سرپل ذهاب فاقد سالن سینما است.
اقتصاد
شغل اصلی مردم این شهرستان کشاورزی و دامداری است. محصولات متنوعی از جمله گندم، جو، برنج، بنشن، کنجد، ذرت، انواع ترهبار و میوههایی مانند سیب، گلابی، انار، انگور و انجیر در این منطقه تولید میشود.
آثار دیدنی
- کتیبه باستانی آنوبانینی (قدمت ۴۸۰۰ سال)
- نقش آنوبانینی
- دکان داوود
- طاق گرا
- قلعه گبری
- روستای تاریخی ریخک علیا
زمینلرزه سال ۱۳۹۶
در شامگاه ۲۱ آبان ۱۳۹۶، زمینلرزهای به قدرت ۷.۳ ریشتر استانهای کرمانشاه، ایلام و کردستان را لرزاند. کانون این زلزله به دلیل نزدیکی به سرپل ذهاب، بیشترین خسارت را به این شهر وارد کرد و بیش از ۷۳۸ کشته بر جای گذاشت. این زلزله در کشورهای عراق، کویت، ترکیه و بحرین نیز احساس شد. حجم خرابیها به حدی بود که آواربرداری تا ماهها ادامه داشت.
زمینلرزه سال ۱۳۹۷
یک سال بعد، در چهارم آذر ۱۳۹۷، زلزلهای به قدرت ۶.۴ ریشتر بار دیگر این شهر را لرزاند. این زمینلرزه ۳۰ ثانیه طول کشید و ۷۷۰ نفر مصدوم بر جای گذاشت، اما خوشبختانه تلفات جانی نداشت.
