پیشینه
بم یکی از شهرهای تاریخی ایران است که اگر بخواهند تنها یک تصویر از تاریخ کهن ایران به یک جهانگرد نشان دهند، بی‌شک یکی از آن‌ها ارگ بم خواهد بود. این بنای عظیم خشتی که از نظر شکوه و عظمت با دیوار چین مقایسه می‌شود، نه فقط یک جاذبه گردشگری، بلکه شناسنامه یک تمدن است.
در گذشته، بم به «پاریس ایران» شهرت داشت و به دلیل محصولات کشاورزی، به‌ویژه خرما، در جهان معروف است. شهر قدیم بم یکی از پنج کوره ایالت فارس بود و به «دروازه شرق ایران» معروف شد. در مقطعی حساس از تاریخ، در اواخر پادشاهی لطفعلی‌خان زند، بم حتی برای مدتی پایتخت ایران اعلام شد.
جهانگردان و مورخان بسیاری از بم به نیکی یاد کرده‌اند. «پاتی نجر»، جهانگرد انگلیسی، در حدود سال ۱۱۸۹ خورشیدی، قلعه بم را چنان مستحکم دید که آن را در سراسر ایران بی‌نظیر توصیف کرد. بارتولد نیز بم را مرکز صنعتی کرمان معرفی کرده که پارچه‌های نخی آن تا مصر صادر می‌شد. مقدسی، جغرافی‌دان عرب قرن دهم، بم را شهری «دلکش و بزرگ» با مردمانی کارشناس و ماهر توصیف کرده که پارچه‌هایش در سراسر جهان اسلام شهره بود و مایه سرفرازی کشور.
ساکنان نخستین بم به درستی شناخته نشده‌اند، اما شواهد نشان می‌دهد که این شهر ریشه‌ای عمیق در تاریخ دارد. آخرین کشفیات در منطقه «تل آتشی دارستان» قدمت زندگی و تمدن در بم را به ۹۰۰۰ سال پیش می‌رساند. بنای این شهر باستانی در اساطیر ایرانی به «بهمن ابن اسفندیار» نسبت داده می‌شود.
افسانه هفتواد شاهنامه
داستان «هفتواد» در شاهنامه فردوسی و کتاب «کارنامک اردشیر بابکان» به شهری به نام «کجاران» اشاره دارد که شباهت اسمی زیادی با محله «کوزران» در شمال غربی بم دارد. بر اساس این افسانه، هفتواد، مردی فقیر در شهر کجاران، علیه حاکم قیام کرد و برج و بارویی بر بالای کوهی بزرگ ساخت که گمان می‌رود همان ارگ کنونی بم باشد. او شهر را توسعه داد و محل حکومت خود را به دژی بر بلندای کوه منتقل کرد.
ابن حوقل، مؤلف کتاب «صورةالارض» در قرن چهارم هجری، بم را شهری بزرگ‌تر از جهرم با هوایی سالم‌تر و نخلستان‌های فراوان توصیف کرده است. مقدسی نیز از چهار دروازه باروی شهر به نام‌های نرماشیر، کوسکان، آسبیکان و کورجین یاد کرده و بازارهای آن را در خارج و داخل شهر توصیف می‌کند. بم در مسیر جاده‌های مهمی قرار داشت که جنوب خاوری ایران را به سیستان، افغانستان و بلوچستان متصل می‌کرد و از دوره ساسانیان اهمیت نظامی و بازرگانی فراوانی داشت.
جمعیت‌شناسی
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر بم ۱۲۷,۳۹۶ نفر است.
اقلیم
آب و هوای بم گرم و خشک است، اما به دلیل مجاورت با کویر، آب و هوایی متغیر دارد. گاهی در تابستان‌ها گرم‌ترین و در زمستان‌ها سردترین نقطه کشور گزارش شده است. میانگین بارندگی سالانه در بم تنها ۶۸ میلی‌متر است.
یکی از جاذبه‌های بی‌نظیر بم، بخش خوش آب و هوای دهبکری است. این منطقه سرسبز و چشم‌نواز در دل شهرستان کویری بم، همچون بهشتی می‌ماند که در میان دو جهنم قرار گرفته است. دهبکری با ارتفاعات بکر و دست نخورده‌اش، هر ساله میزبان گروه‌های کوهنوردی و گردشگری بسیاری است. از جمله ارتفاعات معروف آن می‌توان به کوه شیر و منطقه زیبای مرغک اشاره کرد که دارای جنگل‌های پسته و بادام وحشی هستند. در گذشته، موسیقی سنتی ایرانی اصیلی در مرغک رواج داشته است.
ارگ بم
ارگ بم در گوشه شمال شرقی شهر و در مجاورت جاده ابریشم قرار دارد. بنا به روایات متعدد، قدمت آن به دوران اشکانی یا هخامنشی می‌رسد. تا اواخر دوره قاجار، این ارگ همچنان مسکونی بود. ارگ بم در سال ۱۳۴۵ در فهرست آثار ملی ایران و در ژوئن ۲۰۰۴ به عنوان «بم و منظر فرهنگی آن» در فهرست آثار میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
متأسفانه، زلزله ویرانگر ۵ دی ۱۳۸۲، این بنای بی‌نظیر را تا ۹۰ درصد تخریب کرد. اما این فاجعه، بهاری برای شناخت بیشتر این شهر بود. زلزله اسرار نهفته در دل ارگ را آشکار ساخت و نشانه‌هایی پیدا شد که قدمت آن را به دوران مادها می‌رساند. مأموریت بازسازی ارگ بم که نماد مقاومت مردم بم لقب گرفته، به ۱۲ کشور خارجی از جمله ایتالیا، آلمان، فرانسه و ژاپن سپرده شد.
تل آتشین دارستان بم
مطالعات تخصصی در منطقه «تل آتشین دارستان» توسط سازمان میراث فرهنگی و به سرپرستی دکتر گاراژیان و دکتر مختاری انجام شده است. نشانه‌های به دست آمده از این منطقه، با نمونه‌های مشابه در فلسطین تفاوت دارد و وجود سفال در دارستان، آن را منحصر به فرد کرده است.
مشاهیر و مفاخر
ایرج بسطامی، خواننده سنتی و مشهور ایرانی، از مشاهیر این شهر بود که متأسفانه در زلزله بم درگذشت.
صنعت و اقتصاد
ارگ جدید بم و منطقه ویژه اقتصادی
منطقه ویژه اقتصادی ارگ جدید بم در دهه فجر سال ۱۳۷۶ تأسیس شد. این منطقه با مساحت ۱۱۰۰ هکتار در فاصله ۱۰ کیلومتری شرق شهر بم و در بزرگراه بین‌المللی خلیج فارس (بم-زاهدان) واقع شده است. این منطقه تنها منطقه ویژه اقتصادی تخصصی در زمینه صنایع خودروسازی، قطعه‌سازی و صنایع وابسته در کشور محسوب می‌شود. شرکت‌های حاضر در این منطقه، چندین مدل از خودروهای تولیدی کشور را می‌سازند. ایجاد زیرساخت‌هایی مانند ترمینال اختصاصی در فرودگاه بم، راه‌آهن، هتل‌ها و امکانات تفریحی و ورزشی، امید می‌رود که این منطقه را به یکی از قطب‌های توریستی و تفریحی کشور تبدیل کند.
زمین‌لرزه بم
زمین‌لرزه بم در ساعت ۵:۲۶ بامداد روز جمعه ۵ دی ۱۳۸۲ به مدت ۱۳ ثانیه شهر را لرزاند. شدت این زلزله ۶.۶ ریشتر بود و قربانیان آن بین ۵۰,۰۰۰ تا ۸۰,۰۰۰ نفر تخمین زده می‌شوند. در این فاجعه، ارگ تاریخی بم تا حدود ۹۰ درصد تخریب شد.
مراکز آموزش عالی
بم شهری دانشگاهی است و مراکز آموزش عالی متعددی در آن فعال هستند.
نقاط گردشگری
- ارگ تاریخی بم (بزرگترین بنای خشتی جهان)
- منطقه ییلاقی و سرسبز دهبکری
- منطقه مرغک با طبیعت بکر و چشمه‌های آب
- تل آتشین دارستان (محوطه باستانی ۹۰۰۰ ساله)
خواهرخواندگان
بم با شهرهای مختلفی در داخل و خارج از ایران پیوند خواهرخواندگی دارد.
روستاهای شهرستان بم
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان بم ۵۸۸ آبادی در ۱۳ دهستان و ۵ بخش ثبت شده است که ۳۳۲ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۱۱۰٬۲۹۶ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان بم ببینید.
دهستان‌های شهرستان بم
- دهستان ریگان — بخش ریگان، ۴۷ آبادی، ۱۴٬۶۳۲ نفر جمعیت
- دهستان عزیزآباد — بخش نرماشیر، ۲۷ آبادی، ۱۳٬۳۰۹ نفر جمعیت
- دهستان چاهدگال — بخش ریگان، ۴۰ آبادی، ۱۱٬۹۱۳ نفر جمعیت
- دهستان روداب غربی — بخش روداب، ۷۲ آبادی، ۱۱٬۵۳۳ نفر جمعیت
- دهستان حومه — بخش مرکزی، ۱۰۰ آبادی، ۹٬۹۱۷ نفر جمعیت
- دهستان پشت رود — بخش نرماشیر، ۴۹ آبادی، ۷٬۶۵۵ نفر جمعیت
- دهستان فهرج — بخش فهرج، ۳۳ آبادی، ۷٬۳۳۲ نفر جمعیت
- دهستان کرک ونارتیج — بخش مرکزی، ۱۷ آبادی، ۷٬۳۲۴ نفر جمعیت
- دهستان روداب شرقی — بخش روداب، ۱۵ آبادی، ۶٬۷۸۱ نفر جمعیت
- دهستان گنبکی — بخش ریگان، ۲۶ آبادی، ۶٬۶۰۲ نفر جمعیت
- دهستان گاوکان — بخش ریگان، ۹۸ آبادی، ۶٬۲۴۶ نفر جمعیت
- دهستان برج اکرم — بخش فهرج، ۲۴ آبادی، ۵٬۹۹۶ نفر جمعیت
- دهستان دهبکری — بخش مرکزی، ۴۰ آبادی، ۱٬۰۵۶ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان بم
- روستای اسپیگان — دهستان کرک ونارتیج، ۳٬۴۴۹ نفر
- روستای عباس‌آبادسردار — دهستان ریگان، ۲٬۳۲۴ نفر
- روستای پشت رود — دهستان کرک ونارتیج، ۲٬۰۶۲ نفر
- روستای قطب‌آباد — دهستان روداب غربی، ۲٬۰۳۰ نفر
- روستای ابارق — دهستان حومه، ۱٬۹۴۶ نفر
- روستای ده نوعزیزاباد — دهستان عزیزآباد، ۱٬۹۲۶ نفر
- روستای طرز — دهستان روداب غربی، ۱٬۷۳۷ نفر
- روستای چغوک‌آباد — دهستان عزیزآباد، ۱٬۶۵۶ نفر
- روستای خواجه عسکر — دهستان حومه، ۱٬۶۱۵ نفر
- روستای سه کهور — دهستان چاهدگال، ۱٬۵۴۸ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی بم
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۵۰ شعبه از ۱۲ بانک در شهرستان بم فعال است که ۶ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های بم بانک ملی ایران با ۹ شعبه، بانک سپه با ۹ شعبه و بانک ملت با ۷ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در بم
- شعب بانک ملی ایران در بم — ۹ شعبه، ۶ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک سپه در بم — ۹ شعبه
- شعب بانک ملت در بم — ۷ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در بم — ۶ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در بم — ۶ شعبه
- شعب بانک مسکن در بم — ۳ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در بم — ۳ شعبه
- شعب بانک تجارت در بم — ۳ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در بم — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در بم — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه رسالت در بم — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در بم — ۱ شعبه
بیمارستان‌های بم
در ایران‌گاه ۵ بیمارستان از شهرستان بم ثبت شده است که ۱ مورد از آن‌ها بیمارستان تخصصی‌اند و مجموعاً ۴۷۹ تخت فعال دارند.
- بیمارستان پاستور بم — عمومی، ۳۲۳ تخت فعال
- مرکز طبی کودکان — تخصصی اطفال، ۸۰ تخت فعال
- بیمارستان افلاطو نیان بم — عمومی، ۷۶ تخت فعال
- بیمارستان امام خمینی — عمومی
- کلینیک تخصصی الزهرا(س) — عمومی
نظرهای مخاطبان دربارهٔ بم
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر