جغرافیا؛ دشتی سبز در آغوش کوه‌ها
فراهان، یکی از شهرستان‌های استان مرکزی، در شمال شهر اراک و حاشیه کویر میقان قرار گرفته است. این منطقه بخشی از «فراهان بزرگ» تاریخی بود که از شمال اراک تا شهرستان‌های کمیجان، آشتیان و تفرش امتداد داشت. دشت فراهان با بیش از دویست روستای کوچک و بزرگ، همچون نگینی در میان کوه‌های اطراف می‌درخشد. روستاهای سرسبزی چون کسرآصف، خلت‌آباد، جلال‌آباد، حسین‌آباد، اسفین، گازاران و چاله خومان از جمله جاذبه‌های طبیعی این ناحیه به‌شمار می‌روند.
شهر فرمهین، مرکز شهرستان، در سه‌راهی اراک-تفرش-کمیجان واقع شده و با وجود یک شهرک صنعتی، همچنان اصالت روستایی خود را حفظ کرده است.
تقسیمات شهری و روستایی
شهرستان فراهان از دو بخش اصلی تشکیل شده است:
- بخش مرکزی: با مرکزیت شهر فرمهین
- بخش خنجین: با مرکزیت شهر خنجین
تاریخچه؛ از طهمورث تا امروز
ریشه نام «فراهان» به واژه «فرا هامون» بازمی‌گردد؛ سرزمینی پهناور که از خورهه تا تفرش و کمیجان کشیده شده بود. یونانیان باستان این منطقه را «مدیا» می‌نامیدند. برخی روایات، بنای فراهان را به طهمورث، پادشاه اساطیری ایران، نسبت می‌دهند و ساروق را دارالملک آن می‌دانند.
ابن مقنع در نوشته‌های خود می‌گوید: «ولاشجرد را بلاش پسر پیروز و بورقان را پوران دختر خسرو ساخته است.» حمدالله مستوفی در کتاب نزهت‌القلوب نیز فراهان را ولایتی با دیه‌های معتبر توصیف کرده و از ساروق، دولت‌آباد و ماستر به‌عنوان آبادی‌های مهم آن یاد کرده است.
هوای فراهان سرد و سالم است و آب اکثر روستاهای آن از قنواتی تأمین می‌شود که طول برخی به ۶۰۰۰ گز می‌رسد. این منطقه به سه بخش بالا، پایین و سادات تقسیم می‌شود و روزگاری ۱۲۹ روستا با ۲۹ هزار نفر جمعیت داشت. امروزه نیز کشاورزی و دامداری، به‌ویژه پرورش گوسفند و تولید پوست بره، از مشاغل اصلی مردم است.
از دیگر روستاهای تاریخی فراهان می‌توان به زلف‌آباد اشاره کرد که روزگاری بسیار پرجمعیت بوده است. روستاهای مهم دیگر عبارتند از: حرآباد، غیاث‌آباد، امیرآباد، ولاشجرد، بورقان، دستجان، خوشدون، عباس‌آباد، خلج‌آباد، نظام‌آباد، تلخاب، فشک، مجدآباد، تبرته، ماستر، شتریه، مشهدزلف‌آباد و واشقان. روستاهای نزدیک به کویر به دلیل مجاورت با آن، هوای ناسالم و آب شور دارند.
مردم؛ فرهنگ و زبان در هم‌تنیده
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت بخش مرکزی فراهان ۲۸٬۹۹۴ نفر بوده است. مردم این دیار به زبان‌های فارسی، ترکی آذربایجانی، لری و خلجی سخن می‌گویند که جلوه‌ای از تنوع فرهنگی ایران را به نمایش می‌گذارد. هرچند امروزه زبان‌های محلی رو به فراموشی رفته‌اند، اما در برخی روستاها هنوز گویش لری شنیده می‌شود.
کشاورزی (به‌ویژه گندم، انگور، بادام و گردو) و دامداری، ستون‌های اقتصاد فراهان هستند. فرش‌بافی نیز مهم‌ترین صنعت دستی این شهرستان به‌شمار می‌آید.
رسم و رسوم؛ جشن تیرگان در دل کویر
یکی از باشکوه‌ترین رسوم فراهان، جشن تیرگان است؛ آیینی که از دوران ساسانیان به یادگار مانده و حدود ۱۶۰۰ سال قدمت دارد. ایرانیان باستان برای هر روز سال نامی خاص داشتند و هرگاه نام روز با نام ماه هم‌خوانی می‌کرد، جشن می‌گرفتند. تیرگان (تیر، روز اول ماه تیر) و مهرگان (مهر، روز اول ماه مهر) از معروف‌ترین این جشن‌ها هستند.
امروزه مردم فراهان در اولین روز تابستان، در کنار امامزاده ذلف‌آباد شهر فرمهین گرد هم می‌آیند و این روز را گرامی می‌دارند. آن‌ها از گوشه‌وکنار کشور به زادگاه خود بازمی‌گردند و روز را در دامان طبیعت می‌گذرانند. طبخ غذاهای محلی مانند دلمه و آش‌های سنتی، برگزاری بازی‌های محلی، پاشیدن آب به یکدیگر (که به آن «جشن آب‌پاشان» یا «عید صغری» هم می‌گویند) و مجالس پرده‌خوانی و شبیه‌خوانی از جمله آیین‌های این جشن است.
هر ساله جشنواره‌ای از بازی‌ها و رقص‌های محلی (بیشتر با رنگ‌وبوی لری) در فراهان برگزار می‌شود. شاهنامه‌خوانی و فال حافظ نیز در مجالس جشن و شادی رایج است.
بانک‌ها و شعب بانکی فراهان
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۵ شعبه از ۵ بانک در شهرستان فراهان فعال است که ۱ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز است.
فهرست شعب بانک‌ها در فراهان
- شعب بانک ملی ایران در فراهان — ۱ شعبه، ۱ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک مسکن در فراهان — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در فراهان — ۱ شعبه
- شعب بانک سپه در فراهان — ۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در فراهان — ۱ شعبه
بیمارستان‌های فراهان
در ایران‌گاه یک بیمارستان از شهرستان فراهان ثبت شده است که ۲۶ تخت فعال دارد.
- بیمارستان فرهنگ خسروانی فراهان — عمومی، ۲۶ تخت فعال
نظرهای مخاطبان دربارهٔ فراهان
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر