جغرافیا؛ جایی که البرز به کویر می‌رسد
زرندیه با وسعتی بالغ بر ۴,۱۵۰ کیلومتر مربع، دومین شهرستان بزرگ استان مرکزی پس از ساوه است. این شهرستان در جنوب و جنوب غربی تهران و شمال استان مرکزی واقع شده و با استان‌های تهران، البرز، قزوین، همدان و قم همسایه است. همین موقعیت استراتژیک، آن را به چهارراهی مهم در مرکز ایران تبدیل کرده است. مأمونیه، مرکز شهرستان، در فاصله ۹۵ کیلومتری تهران و ۱۹۵ کیلومتری اراک قرار دارد.
رود شور، یکی از بزرگ‌ترین رودهای حوضه آبریز دریاچه نمک قم، از دل این شهرستان می‌گذرد. این رود که از رشته کوه البرز سرچشمه می‌گیرد، پس از طی مسیری طولانی، به دریاچه نمک می‌ریزد و مناظری بکر و دیدنی را در مسیر خود خلق می‌کند.
در بخش خرقان زرندیه، قله «اینجی قارا» با ارتفاع ۲,۹۵۰ متر، دومین قله بلند استان مرکزی، خودنمایی می‌کند. این کوه در نزدیکی روستای چلیسبان قرار دارد و برای اهالی منطقه، نمادی از صلابت و احترام است.
مردم‌شناسی؛ رنگین‌کمانی از فرهنگ‌ها
زرندیه با جمعیتی حدود ۶۳,۹۰۷ نفر (بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵)، پنجمین شهرستان پرجمعیت استان مرکزی است. اما آنچه این شهرستان را منحصربه‌فرد می‌کند، تنوع فرهنگی و زبانی آن است.
- زبان فارسی در شهر مأمونیه و مناطق امیرآباد و زرندکهنه رایج است.
- ترکی آذربایجانی در بیشتر روستاها و شهر رازقان در بخش خرقان و همچنین در زاویه صحبت می‌شود.
- زبان تاتی در روستاهای الویر و ویدر شنیده می‌شود.
- در روستای وسمق نیز زبان زرگری رواج دارد.
- همچنین در زمان پهلوی اول، تعدادی از خانوارهای لر به این منطقه کوچ داده شدند که همچنان به زبان لری سخن می‌گویند.
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های تاریخ زرندیه، حضور ارامنه در هشت روستای این منطقه پس از دوران صفویه است. آن‌ها در روستاهایی مانند چاناقچی علیا، آق بلاغ، لار و مصرقان ساکن شدند و جمعیتشان به ۴ تا ۵ هزار نفر می‌رسید. متأسفانه پس از زمین‌لرزه سال ۱۳۴۱ بوئین‌زهرا، بیشتر آن‌ها به تهران مهاجرت کردند.
نزدیکی به تهران و وجود واحدهای صنعتی متعدد، باعث جذب مهاجران از سراسر ایران به ویژه از استان‌های لرستان، کردستان، همدان و شمال کشور شده است.
آداب و رسوم؛ آیین‌هایی از دل تاریخ
زرندیه، همچون بسیاری از نقاط ایران، سرشار از آداب و رسوم رنگارنگ است. از جمله مراسم رایج این شهرستان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تعزیه‌خوانی در ایام محرم
- جشن نوروز و سیزده‌بدر
- چهارشنبه سوری
- مراسم پاتختی و حنابندان
- عروس‌بران
- جشن کوسه ناقالی (ناقلدی)
- مراسم بیل‌گردانی
- جشن انگور که در فصل برداشت این محصول برگزار می‌شود
صنایع دستی؛ هنر در دستان مردم
هنر در زرندیه از دیرباز در دستان مردم جاری بوده است. مهم‌ترین صنایع دستی این شهرستان عبارتند از:
- دستبافت‌های سنتی: قالی‌بافی و گلیم‌بافی
- رودوزی‌های سنتی
- آثار چوبی: منبت‌کاری، معرق‌کاری و خراطی
- سفالگری
- کتابت و نگاری
- آثار فلزی: قلم‌زنی
پیشینه؛ از مادها تا امروز
نام «زرندیه» از واژه «زرند» به معنای خرده‌ریز طلا گرفته شده است. در دوران باستان، راه دوم اکباتان (همدان امروزی) به راگا (ری) از این منطقه می‌گذشت و زرندیه محل دریافت عوارض پول و طلا بوده است.
این شهرستان بخشی از قلمرو پادشاهی مادها بود و نخستین حکومت ایرانی در این حوالی شکل گرفت. پس از مادها، هخامنشیان بر این سرزمین حکومت کردند، اما همچنان محل سکونت مادها باقی ماند. زرند تا ۲۶ بهمن ۱۳۲۳ یک دهستان بود و سپس به یکی از بخش‌های شهرستان ساوه تبدیل شد. سرانجام در تاریخ ۲۹ دی ۱۳۸۱ از ساوه جدا شد و به عنوان شهرستانی مستقل در استان مرکزی معرفی گردید.
گردشگری؛ جاذبه‌هایی برای همه سلیقه‌ها
زرندیه با قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم، دارای آثار و ابنیه تاریخی ارزشمندی است. از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- آبشار چناقچی: یکی از زیباترین آبشارهای استان مرکزی
- غار بریه: غاری با معماری طبیعی شگفت‌انگیز
- سد بند امیر، سد خاکی لارگلو، سد ورامه و سد لار
- روستاهای بکر: بربر، حکیم‌آباد و حسین‌آباد
آموزش؛ مراکز علمی در قلب صنعت
زرندیه با وجود دو مرکز آموزش عالی، نقش مهمی در تربیت نیروی متخصص منطقه ایفا می‌کند:
- دانشگاه آزاد اسلامی واحد زرندیه: این دانشگاه در سال ۱۳۸۶ با ۴۴ دانشجو آغاز به کار کرد و اکنون با ۱۵ رشته تحصیلی (۳ رشته کارشناسی و ۱۲ رشته کاردانی) به فعالیت خود ادامه می‌دهد.
- مؤسسه آموزش عالی غیرانتفاعی پرندک: این مؤسسه در شهر پرندک واقع شده و دارای ۶۰۰ دانشجوی کارشناسی و ۱۰۰ دانشجوی کارشناسی ارشد است.
صنعت و انرژی؛ موتور اقتصادی منطقه
زرندیه به دلیل موقعیت استراتژیک خود، به یکی از قطب‌های صنعتی استان مرکزی تبدیل شده است:
- نیروگاه رودشور: با ظرفیت ۷۹۰ مگاوات، یکی از نیروگاه‌های گازی مهم ایران
- شهرک صنعتی زرندیه: با مساحت ۹۱۰ هکتار در ۳۵ کیلومتری مأمونیه
- شهرک صنعتی زاویه: در مجاورت آزادراه تهران-ساوه و با دسترسی آسان به فرودگاه امام خمینی و راه‌آهن
روستاهای شهرستان زرندیه
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان زرندیه ۹۷ آبادی در ۶ دهستان و ۲ بخش ثبت شده است که ۴۳ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۷٬۱۰۸ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان زرندیه ببینید.
دهستان‌های شهرستان زرندیه
- دهستان دوزج — بخش خرقان، ۹ آبادی، ۲٬۳۶۰ نفر جمعیت
- دهستان الویر — بخش خرقان، ۹ آبادی، ۱٬۷۴۶ نفر جمعیت
- دهستان حکیم آباد — بخش مرکزی، ۳۰ آبادی، ۱٬۵۳۹ نفر جمعیت
- دهستان علیشار — بخش خرقان، ۴ آبادی، ۶۳۴ نفر جمعیت
- دهستان خشک رود — بخش مرکزی، ۲۳ آبادی، ۶۱۴ نفر جمعیت
- دهستان رودشور — بخش مرکزی، ۲۲ آبادی، ۲۱۵ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان زرندیه
- روستای کبودکمر — دهستان دوزج، ۷۲۹ نفر
- روستای چلسبان — دهستان الویر، ۵۵۷ نفر
- روستای بربر — دهستان حکیم آباد، ۵۲۳ نفر
- روستای ازبیزان — دهستان الویر، ۴۵۴ نفر
- روستای مصرقان — دهستان دوزج، ۴۵۲ نفر
- روستای الویر — دهستان الویر، ۴۳۵ نفر
- روستای چناقچی سفلی — دهستان دوزج، ۳۷۷ نفر
- روستای دوزج — دهستان دوزج، ۳۰۳ نفر
- روستای عباس‌آبادپیازی — دهستان حکیم آباد، ۳۰۳ نفر
- روستای اغذی گنگ — دهستان حکیم آباد، ۲۹۱ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی زرندیه
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۱۵ شعبه از ۹ بانک در شهرستان زرندیه فعال است که ۲ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های زرندیه بانک کشاورزی با ۵ شعبه، بانک ملی ایران با ۲ شعبه و بانک سپه با ۲ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در زرندیه
- شعب بانک کشاورزی در زرندیه — ۵ شعبه
- شعب بانک ملی ایران در زرندیه — ۲ شعبه، ۲ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک سپه در زرندیه — ۲ شعبه
- شعب بانک مسکن در زرندیه — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در زرندیه — ۱ شعبه
- شعب بانک ملت در زرندیه — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در زرندیه — ۱ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در زرندیه — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در زرندیه — ۱ شعبه
بیمارستان‌های زرندیه
در ایران‌گاه ۲ بیمارستان از شهرستان زرندیه ثبت شده است که مجموعاً ۸۶ تخت فعال دارند.
- بیمارستان شهدای اسیابک — عمومی، ۵۱ تخت فعال
- بیمارستان امام رضا (ع) زرندیه — عمومی، ۳۵ تخت فعال
نظرهای مخاطبان دربارهٔ زرندیه
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر