نام
درباره ریشه نام «مهدیشهر» باید به نام پیشین آن اشاره کرد:
۱. «سنگسر» (نام پیشین تا سال ۱۳۵۸): «سنگسر» از دو بخش «سنگ» (سنگ، صخره) + «سر» (سَر، جایگاه) تشکیل شده است، یعنی «جایگاه سنگ‌ها» یا «آبادی بالای کوهستان سنگی». این نام به دلیل قرار گرفتن شهر در منطقه کوهستانی و صخره‌ای (دامنه البرز) بر آن نهاده شده بود. «سنگسر» در متون تاریخی کهن (نزهة القلوب، مرآت البلدان) با همین نام آمده است.
۲. «مهدیشهر» (از سال ۱۳۵۸ به بعد): پس از پیروزی انقلاب اسلامی (۱۳۵۷)، در سال ۱۳۵۸، به افتخار حجت‌الاسلام سید محمد مهدی روحانی (از روحانیون مبارز و انقلابی منطقه؟ یا به معنای «شهر مهدی (عج)»؟) روایت دقیق مشخص نیست. برخی منابع معتقدند «مهدیشهر» به معنای «شهر مهدی (عج)» (منجی آخرالزمان) است و این نام به دلیل استقبال مردم از انقلاب انتخاب شده است. در هر صورت، نام «سنگسر» به «مهدیشهر» تغییر یافت.
در گویش محلی (سنگسری، سرخه‌ای)، قدیمی‌ها هنوز گاهی «سنگسر» به کار می‌برند. در متون رسمی، «مهدیشهر» رایج است.
شیوه نگارش
در متون تاریخی دوره صفوی و قاجار (مانند نزهة القلوب، مرآت البلدان، فارس‌نامه ناصری)، از این منطقه با نام «سنگسر» یاد شده است. در دوره پهلوی، سنگسر به عنوان یکی از بخش‌های شهرستان سمنان شناخته می‌شد. در سال ۱۳۵۸، نام «سنگسر» به «مهدیشهر» تغییر یافت. در سال ۱۳۸۶، بخش مهدیشهر از شهرستان سمنان جدا و به شهرستان مهدیشهر (به مرکزیت مهدیشهر) ارتقا یافت. امروزه در متون رسمی، املای «مهدیشهر» (Mehdī Shahr) رایج است.
پیشینه
سنگسر کهن؛ از تپه قلعه کهنه تا قومس باستان
پیشینه سکونت در منطقه مهدیشهر (سنگسر) به هزاره اول پیش از میلاد (دوره مادها و هخامنشی) بازمی‌گردد. وجود تپه تاریخی قلعه کهنه (در ۳ کیلومتری جنوب غرب مهدیشهر) با سفال‌های هزاره اول پ.م. و اشکانی نشان از قدمت منطقه دارد. این منطقه بخشی از سرزمین باستانی «قومس» (Komis یا Komes) بود که در دوره اشکانی و ساسانی یکی از ایالت‌های مهم ایران (بین ری و خراسان) به شمار می‌رفت. در دوره صفوی، سنگسر به عنوان یکی از ییلاقات مهم شاهان صفوی و درباریان (به دلیل هوای خنک و باغات میوه) شناخته می‌شد. در دوره قاجار، سنگسر به دلیل قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم (شاخه شمالی) و نزدیکی به تهران، رونق تجاری یافت. همچنین سنگسر زادگاه خاندان قوام‌السلطنه (احمد قوام (قوام‌السلطنه)) و نیای امیرکبیر (امیرکبیر از طرف پدری اهل هزاوه اراک بود، اما مادرش اهل سنگسر؟ یا نیای ایشان؟ برخی منابع به سنگسر نسبت داده می‌شود). دکتر محمد مصدق نیز از طرف مادری به خاندان قوام‌السلطنه وصل می‌شود (احمد قوام عموی مصدق بود). بنابراین سنگسر خاستگاه برخی رجال سیاسی مهم دوره قاجار و پهلوی است.
دوران پهلوی و پس از انقلاب
در دوره پهلوی، سنگسر به تدریج مدرنیزه شد. جاده سنگسر-سمنان (امروزه جاده ۸۱) آسفالت گردید. کشاورزی (سیب، گردو، غلات) و باغداری رونق داشت. در سال ۱۳۵۸، نام سنگسر به مهدیشهر تغییر یافت. پس از انقلاب ۱۳۵۷، مهدیشهر رشد جمعیتی قابل توجهی یافت (به دلیل نزدیکی به سمنان و تهران و آب و هوای خوب). در سال ۱۳۸۶، مهدیشهر به شهرستان ارتقا یافت (شامل بخش‌های مرکزی و شهمیرزاد). امروزه مهدیشهر با اقتصاد کشاورزی (سیب، گردو، گندم، جو)، دامداری، گردشگری (ییلاق، چشمه آب گرم، جنگل ابر) و خدمات، به یکی از شهرهای مهم استان سمنان تبدیل شده است.
جغرافیا
شهرستان مهدیشهر (و شهر مهدیشهر) در شمال استان سمنان، در دامنه جنوبی رشته کوه البرز شرقی (ارتفاعات شهمیرزاد و دامغان) واقع شده است:
- مرکز شهرستان: شهر مهدیشهر
- فاصله تا سمنان (مرکز استان): ۱۸ کیلومتر (۲۰ دقیقه) – بسیار نزدیک
- فاصله تا تهران: ۲۰۰ کیلومتر (۲.۵ ساعت)
- فاصله تا شاهرود: ۱۵۰ کیلومتر
- ارتفاع از سطح دریا: ۱,۶۲۰ متر (منطقه کوهپایه‌ای – خنک)
- موقعیت جغرافیایی: دامنه جنوبی البرز، دره مهدیشهر (میان کوه‌های سفیدکوه و گرمسار)
مساحت شهرستان مهدیشهر حدود ۲,۶۰۰ کیلومتر مربع است. شهر مهدیشهر حدود ۷ کیلومتر مربع مساحت دارد.
بخش‌ها و شهرهای تابعه
شهرستان مهدیشهر دارای ۲ بخش و ۳ شهر است:
- بخش مرکزی: شهر مهدیشهر، دهستان درجزین (روستاهای درجزین، فولادمحله، چاشم،...)
- بخش شهمیرزاد: شهر شهمیرزاد (شهمیرزاد – مرکز بخش)، دهستان شهمیرزاد (روستاهای پشتکوه، و...)
آب و هوا
مهدیشهر دارای اقلیم سرد و نیمه مرطوب کوهستانی (الپی) است (به دلیل ارتفاع بالا و نزدیکی به البرز):
- بهار: بسیار دلپذیر، سبز و پرگل، بارانی (بهترین فصل، اردیبهشت و خرداد عالی است)
- تابستان: معتدل و خنک (بیشینه ۳۰-۳۲ درجه)، شب‌های خنک تا سرد – ییلاق عالی
- پاییز: طلایی و خنک، بارانی (شهریور و مهر زیبا است)
- زمستان: سرد و برفی (کمینه تا ۱۵- درجه)، برف سنگین، کولاک – برخی جاده‌ها مسدود می‌شود
بارندگی سالانه متوسط تا بالا (حدود ۳۵۰-۴۵۰ میلی‌متر) و عمدتاً در زمستان (برف) و بهار (باران). رطوبت نسبی متوسط به دلیل کوهستان.
خطرات طبیعی
- بهمن و ریزش سنگ (در زمستان در جاده‌های کوهستانی – گردنه شهمیرزاد و جاده مهدیشهر-سمنان)
- رانش زمین (در بارش‌های سنگین به دلیل شیب زیاد)
- سیل: مسیل‌های فصلی و رودخانه حبله‌رود (در شرق) در زمان بارش‌های شدید طغیانی می‌شوند
- زلزله: مهدیشهر در کمربند لرزه‌خیز البرز شرقی قرار دارد (گسل‌های فعال)
- خشکسالی (در سال‌های کم باران – تأثیر بر کشاورزی و منابع آب)
نمای شهر
مهدیشهر شهری با بافت پلکانی و کوهپایه‌ای (بافت قدیمی) و بافت مدرن جدید (بافت جدید) است. بافت قدیمی (محله‌های «سنگسر قدیم»، «قلعه»، «میدان کهنه»، «بازار»، «سرچشمه») با خانه‌های سنگی-آجری (با سنگ لاشه محلی)، کوچه‌های باریک و پلکانی، حیاط‌های مرکزی و باغچه‌های کوچک. بافت جدید (مناطق «شهرک ولیعصر»، «مهرگان»، «شهید رجایی»، «بلوار امام خمینی»، «بلوار جمهوری»، «بلوار شهدا») با خیابان‌های عریض، بلوارهای درختکاری شده و ساختمان‌های نوساز (اغلب ۲-۳ طبقه، بعضاً ۴ طبقه، با نمای آجری و سنگی).
خیابان‌ها و میدان‌های اصلی
- میدان امام خمینی (مرکزی، قطب تجاری)
- خیابان امام خمینی (راسته بازار جدید)
- بلوار جمهوری اسلامی (عریض‌ترین بلوار)
- خیابان شریعتی
- خیابان طالقانی
- خیابان ولیعصر
- میدان آزادی (ورودی از سمت سمنان)
- میدان شهدا
معماری
معماری سنتی مهدیشهر (سنگسر) تحت تأثیر اقلیم سرد و کوهستانی، مصالح محلی (سنگ لاشه فراوان) و فرهنگ ایرانی-اسلامی شکل گرفته است:
ویژگی‌های معماری سنتی (کوهپایه‌ای-البرزی)
- خانه‌های سنگی (با دیوارهای ضخیم از سنگ لاشه و ملاط گل): عایق سرما و گرما، مقاوم در برابر برف و باران – این ویژگی شاخص معماری سنگسر است (بر خلاف مناطق کویری که خشت به کار می‌رود).
- سقف شیروانی (دو شیب) با ورق فلزی گالوانیزه یا سفال (برای دفع برف سنگین) – در قدیم سقف مسطح با کاهگل (به دلیل برف کم؟ اما در سنگسر برف زیاد است، بنابراین شیروانی منطقی‌تر است. در بافت قدیمی، گاهی سقف مسطح نیز دیده می‌شود، اما خانه‌های جدیدتر شیروانی دارند).
- ایوان رو به جنوب (تالار) – برای استفاده از نور و گرمای خورشید در زمستان
- پنجره‌های کوچک چوبی دوجداره (در گذشته تک‌جداره با کرکره چوبی)
- شومینه و بخاری دیواری (در گذشته بخاری هیزمی)
- حیاط مرکزی با حوض و باغچه (کوچک)
نمونه‌های شاخص معماری سنتی
- بافت تاریخی سنگسر (محله‌های قدیمی): خانه‌های سنگی پلکانی، کوچه‌های باریک، منظره زیبا.
- حمام تاریخی سنگسر (دوره قاجار، با گنبدها و طاق‌های آجری – در حال مرمت)
- مسجد جامع مهدیشهر (مسجد جامع سنگسر، دوره قاجار و صفوی، با شبستانی ستون‌دار و مناره آجری)
- بازار قدیم سنگسر (راسته بازار سرپوشیده با طاق‌های آجری – نیمه فعال)
- امامزاده یحیی (بقعه متبرک با گنبد فیروزه‌ای و کاشی‌کاری – دوره صفوی و قاجار) – مهم‌ترین بنای مذهبی-تاریخی شهر
- خانه تاریخی قوام‌السلطنه (منزل خاندان قوام در سنگسر – در حال مرمت یا تخریب؟ نیاز به تحقیق)
- تپه تاریخی قلعه کهنه (بقایای قلعه باستانی – دوره اشکانی و ساسانی)
معماری معاصر
ساختمان‌های جدید با اسکلت بتنی، نمای آجری یا سنگ (تراورتن)، سقف شیروانی با سفال (یا سقف تخت با عایق رطوبتی و حرارتی)، پنجره‌های دوجداره آلومینیومی یا یو‌پی‌وی‌سی، عایق حرارتی. ارتفاع حداکثر ۴ طبقه.
جمعیت‌شناسی
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر مهدیشهر ۲۴,۴۸۵ نفر و جمعیت کل شهرستان مهدیشهر ۴۷,۴۷۵ نفر بوده است. برآورد سال ۱۴۰۳ جمعیت شهر مهدیشهر را حدود ۲۷,۰۰۰-۲۹,۰۰۰ نفر می‌داند. نرخ رشد جمعیت حدود ۱.۱ درصد در سال.
گروه‌های قومی
مهدیشهر شهری با اکثریت فارس (سنگسری‌ها) و اقلیت‌های مازندرانی، کرد و ترک است:
- فارس‌ها (سنگسری‌ها): حدود ۸۵-۹۰ درصد، مسلمان شیعه، به زبان سنگسری (Sangsari) – که یکی از گویش‌های ایرانی شمال غرب (شاخه زبانهای کاسپین) و بسیار کهن است – سخن می‌گویند. سنگسری با زبان مازندرانی (طبری) خویشاوندی نزدیک دارد و با فارسی معیار تفاوت زیادی دارد (قابل درک نیست برای فارسی‌زبانان).
- مازندرانی‌ها: حدود ۵-۷ درصد (مهاجران از استان مازندران (ساری، نکا، بهشهر) و مناطق همجوار)، مسلمان شیعه، به مازندرانی (طبری) سخن می‌گویند.
- کردها و ترک‌ها (مهاجران – کم): کمتر از ۵ درصد.
توجه: زبان سنگسری (زبان مردم سنگسر) یکی از زبانهای در حال انقراض ایران است و جوانان کمتر به آن تکلم می‌کنند. این زبان با زبانهای سمنانی، سرخه‌ای، لاسگردی، افتری، بیابانکی در یک گروه قرار دارد (زبانهای مرکزی-شمالی ایران).
گویش
زبان رسمی و رایج در ادارات فارسی است. اما در سطح شهر (بین بزرگسالان و در خانواده‌ها)، زبان سنگسری زبان مادری است. برخی واژگان سنگسری:
- «مِه» (من)، «تِه» (تو)، «وِه» (او)، «اِما» (ما)، «شِما» (شما)
- «هَسْتَه» (هست)، «بَشُم» (بروم)، «بَخار» (بخور)
- شباهت زیاد به مازندرانی (طبری).
دین
اکثریت قریب به اتفاق مردم مهدیشهر مسلمان و شیعه دوازده‌امامی (بیش از ۹۸ درصد) هستند. اقلیت بسیار ناچیزی از اهل سنت (در میان مهاجران) وجود ندارد.
اقتصاد
اقتصاد مهدیشهر بر پایه کشاورزی (سیب، گردو، گندم، جو، باغداری، دامداری، زنبورداری)، گردشگری (ییلاق، چشمه آب گرم، جنگل ابر) و خدمات دولتی استوار است. صنعت (سیمان مهدیشهر) نیز نقش دارد.
کشاورزی (قطب سیب و گردوی استان سمنان)
- سیب: مهدیشهر قطب تولید سیب در استان سمنان. باغات سیب دامنه کوه. ارقام «گلاب»، «قره‌قوز» (محلی)، «رد دلیشز»، «گرانی اسمیت»، «فوجی»، «زرد لبنانی».
- گردو: باغات گردو در مناطق مرتفع (ارقام محلی).
- گندم و جو (دشت مهدیشهر – دیم و آبی محدود).
- جو و جو پرک (دامداری).
- سبزیجات و صیفی‌جات (گلخانه‌های کوچک و کشت فضای باز در بهار و تابستان).
- لبنیات و دامداری: پرورش گوسفند (نژاد سنگسری و کردی)، بز و گاو (شیری و گوشتی – نسبتاً محدود). تولید پنیر محلی (پنیر سنگسری)، کره، ماست، دوغ.
- زنبورداری و عسل کوهی (مرغوب – عسل گون، آویشن، کلزا).
صنایع
- کارخانه سیمان مهدیشهر (سیمان سمنان؟ واحد سیمان مهدیشهر) – در مجاورت شهر.
- صنایع تبدیلی کشاورزی: کارگاه‌های بسته‌بندی سیب و گردو، کارگاه‌های تولید آبمیوه (کوچک)، کارخانه آرد.
- صنایع دستی: قالی‌بافی (فرش سمنان، طرح‌های سنگسری – محدود)، گلیم‌بافی، جاجیم‌بافی، چوب‌تراشی.
خدمات و تجارت
- بازار هفتگی (روزهای پنجشنبه یا جمعه): عرضه سیب، گردو، سبزیجات، لبنیات محلی، عسل، دام زنده.
- بازار روزانه (خیابان امام خمینی، میدان امام)
- تک‌فروشی‌های خرد و فروشگاه‌های زنجیره‌ای محدود.
گردشگری
مهدیشهر به دلیل ییلاق خنک در تابستان (فرار از گرمای تهران و سمنان)، چشمه آب گرم، جنگل ابر (جنگل ابر شاهرود در نزدیکی)، طبیعت بکر (کوهستان، چشمه‌ها، باغات سیب) و پیشینه تاریخی (بافت سنگسر، امامزاده یحیی، تپه قلعه کهنه) یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری طبیعی و تاریخی استان سمنان (و نزدیک به تهران) است.
جاذبه‌های طبیعی
- چشمه آب گرم مهدیشهر (آب گرم معدنی – در ۵ کیلومتری جنوب شرق، مسیر شهمیرزاد): آب گرم گوگردی با خواص درمانی (بیماری‌های پوستی و روماتیسم). دارای استخر روباز و امکانات رفاهی محدود (رختکن، نمازخانه). مقصد محبوب گردشگران.
- باغات سیب و گردو (اطراف شهر، مناطق شهمیرزاد، چاشم، درجزین): مناظر سبز و دلنواز در بهار و تابستان، چیدن سیب (مهر و آبان) و گردو (شهریور و مهر) توسط گردشگران.
- جنگل ابر (جنگل ابر شاهرود) – اگرچه در محدوده شهرستان مهدیشهر نیست (در شرق شاهرود، فاصله حدود ۱۲۰ کیلومتری)، اما به دلیل نزدیکی نسبی به مهدیشهر (حدود ۲ ساعت) و شهرت ملی، اغلب گردشگران مهدیشهر را به عنوان ایستگاهی برای سفر به جنگل ابر در نظر می‌گیرند (خود مهدیشهر جنگل ابر ندارد). اما در خود مهدیشهر، جنگل‌های کوهستانی (ارتفاعات پشتکوه، شهمیرزاد) با پوشش درختان ارس (سرو کوهی) و بادام کوهی و چشماندازهای زیبا وجود دارد.
- ارتفاعات و دشت‌های ییلاقی (شهمیرزاد، چاشم، درجزین، پشتکوه): کوهپیمایی، طبیعت‌گردی، عکاسی از گل‌های وحشی (شکوفه‌های سیب در بهار، لاله واژگون، شقایق).
- سد نمرود (در ۲۰ کیلومتری شرق، مسیر شهمیرزاد – دریاچه پشت سد، فضای سبز، ماهیگیری، قایق‌رانی (محدود).
- یخچال طبیعی (یخچال چاشم؟ در مسیر شهمیرزاد – یخچال‌های کوچک کوهستانی).
جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی
- بافت تاریخی سنگسر (محله‌های قدیمی): خانه‌های سنگی پلکانی، کوچه‌های باریک – یکی از جذابیت‌های گردشگری مهدیشهر. (بهترین مسیر: از میدان امام خمینی به سمت محله قلعه و بازار قدیم).
- امامزاده یحیی بن موسی (امامزاده یحیی): بقعه متبرک با گنبد فیروزه‌ای و کاشی‌کاری نفیس، بنای تاریخی دوره صفوی و قاجار. مهم‌ترین زیارتگاه شهر.
- حمام تاریخی سنگسر (دوره قاجار – در حال مرمت، به زودی موزه مردم‌شناسی).
- بازار قدیم سنگسر (راسته بازار سرپوشیده).
- تپه تاریخی قلعه کهنه (در ۳ کیلومتری جنوب غرب، بقایای قلعه دوره اشکانی و ساسانی – قدمت ۲۰۰۰ سال).
- مسجد جامع مهدیشهر.
روستاهای هدف گردشگری
- روستای شهمیرزاد (شهر شهمیرزاد – مرکز بخش، باغات سیب و گردو، هوای خنک، چشمه آب گرم، سد نمرود) – مهم‌ترین منطقه گردشگری مهدیشهر
- روستای چاشم (باغات، چشمه)
- روستای درجزین (باغات، ییلاق)
- روستای پشتکوه (ارتفاعات، مناظر کوهستانی)
فعالیت‌های تفریحی
- آب درمانی در چشمه آب گرم مهدیشهر
- کوهنوردی و پیاده‌روی کوهستانی (ارتفاعات شهمیرزاد، پشتکوه)
- بوم‌گردی و اقامت در خانه‌های سنتی (چندین واحد در مهدیشهر و شهمیرزاد)
- چیدن سیب و گردو در فصل برداشت (شهریور تا آبان)
- خرید عسل کوهی و صنایع دستی
- عکاسی از بافت تاریخی سنگسر و طبیعت بکر
زیرساخت
ترابری
- جاده: مهدیشهر بر روی جاده ۸۱ (سمنان-مهدیشهر-شهمیرزاد) قرار دارد. فاصله تا سمنان ۱۸ کیلومتر (جاده کوهستانی آسفالت خوب)، تا تهران ۲۰۰ کیلومتر (آزادراه سمنان-تهران).
- اتوبوس: پایانه مسافربری مهدیشهر (کوچک) با خطوط منظم به سمنان، تهران، شاهرود، مشهد، گرگان (اغلب از سمنان سوار می‌شوند).
- تاکسی و سرویس‌های آنلاین: تاکسی خطی درون شهری و بین شهری (به سمنان، شهمیرزاد). اسنپ و تپسی در مهدیشهر فعال نیستند (تنها تاکسی تلفنی محلی – در سمنان فعال است).
- راه‌آهن: نزدیک‌ترین ایستگاه راه‌آهن در سمنان (۲۰ کیلومتر) – قطارهای تهران-مشهد و تهران-گرگان از سمنان عبور می‌کنند.
- فرودگاه: نزدیک‌ترین فرودگاه، فرودگاه بین‌المللی سمنان (۲۵ کیلومتری) با پروازهای داخلی محدود (تهران، مشهد، کیش، عسلویه – بعضی فصلی). فرودگاه مهرآباد تهران (۲۰۰ کیلومتر) نیز گزینه است.
فضای سبز
سرانه فضای سبز مهدیشهر خوب است (حدود ۱۸-۲۰ متر مربع). پارک‌های اصلی:
- پارک ملت (مرکز شهر)
- پارک ساحلی (حاشیه مسیل فصلی – در حال احداث)
- پارک بانوان
- پارک کوهستان (دامنه کوه)
- پارک جنگلی (در دست احداث)
بهداشت و سلامت
- بیمارستان امام خمینی (مهدیشهر): تنها بیمارستان شهرستان، با ۶۴ تخت مصوب، بخش‌های داخلی، جراحی عمومی، زنان و زایمان، اطفال، آی‌سی‌یو، اورژانس.
- بیمارستان تأمین اجتماعی (ندارد).
- درمانگاه تخصصی شهدا (محدود).
- کمبود پزشک فوق تخصص: بیماران با شرایط حاد به سمنان (۱۸ کیلومتر) منتقل می‌شوند (بیمارستان کوثر سمنان، بیمارستان امیرالمؤمنین و...).
فرهنگ و هنر
تئاتر و سینما
- سینما (سالن سینما ندارد). تئاترهای محلی (تعزیه، نقالی) و آیین‌های سنتی در مناسبت‌ها در تالار فرهنگ و ارشاد اسلامی مهدیشهر و حسینیه‌ها برگزار می‌شود.
موسیقی
موسیقی محلی سنگسری (با سازهای دایره، دهل، سورنا، قیچک، کمانچه) – تحت تأثیر موسیقی مازندرانی و خراسانی. در مراسم عروسی، جشن‌های محلی و مذهبی نواخته می‌شود. آوازهای محلی (چهاربیت، تصنیف) به زبان سنگسری.
آیین‌ها و سنت‌ها
- مراسم عاشورا و محرم (سینه‌زنی، زنجیرزنی، نخل‌گردانی، تعزیه) – با شور خاصی برگزار می‌شود.
- جشن‌های نوروزی (سیزده‌به‌در در پارک‌ها و ییلاقات).
- مراسم برداشت سیب و گردو (شهریور و مهر) – جشنواره سیب مهدیشهر.
- آیین‌های کهن سنگسری (مانند مراسم «چاوش‌خوانی» و...).
صنایع دستی
- قالی و قالیچه سمنان (در مهدیشهر نیز بافته می‌شود – طرح‌های هندسی، سرو و کاج، لاک‌ترنج)
- گلیم و جاجیم
- چوب‌تراشی (ساخت قاشق چوبی، دسته چاقو، ظروف چوبی)
- سفالگری (تک‌و تاک)
موزه‌ها
مهدیشهر موزه رسمی ندارد. یک موزه کوچک مردم‌شناسی (در محل حمام تاریخی در حال مرمت) در دست تجهیز است.
ورزش
- کشتی (آزاد و فرنگی): مهدیشهر چندین کشتی‌گیر استانی پرورش داده است.
- کوهنوردی و سنگ‌نوردی (ارتفاعات شهمیرزاد، پشتکوه، یخچال چاشم) – محبوب‌ترین ورزش
- فوتبال: تیم شهرداری مهدیشهر (لیگ استان سمنان). ورزشگاه اصلی: ورزشگاه تختی مهدیشهر (گنجایش ۳,۰۰۰ نفر).
- دوچرخه‌سواری کوهستان (جاده مهدیشهر-شهمیرزاد).
- اسکی (پیست اسکی ندارد – نزدیک‌ترین پیست اسکی در شمشک (تهران) و آبعلی (تهران) است – ۱۵۰ کیلومتر فاصله).
اماکن ورزشی
- ورزشگاه تختی (چمن طبیعی)
- سالن ورزشی شهید رجایی (چندمنظوره – والیبال، فوتسال، بسکتبال)
- باشگاه بدنسازی (چندین باشگاه خصوصی)
آموزش و پژوهش
- دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهدیشهر (تأسیس ۱۳۸۸، با دانشکده‌های کشاورزی، علوم انسانی، فنی و مهندسی – کوچک).
- دانشگاه پیام نور مرکز مهدیشهر.
- دانشگاه علمی کاربردی (مرکز مهدیشهر) (رشته‌های کشاورزی، صنایع دستی، گردشگری).
- آموزشکده فنی و حرفه‌ای (مرکز مهدیشهر) (بسیار کوچک).
- حوزه علمیه امام جعفر صادق (ع) (شیعه).
مشکلات زیست‌محیطی
- کمبود آب (تنش آبی در تابستان – کاهش بارش برف در کوهستان، افت سفره‌های زیرزمینی).
- آلودگی هوا (در زمستان به دلیل وارونگی دما و استفاده از سوخت مایع – محدود).
- فاضلاب: شبکه فاضلاب شهری در حال احداث (بخش‌های مرکزی تحت پوشش، حومه از چاه جذبی استفاده می‌کنند).
- بافت فرسوده (محله‌های قدیمی سنگسر – اطراف بازار و امامزاده یحیی).
- مدیریت پسماند (سایت دفن زباله استاندارد ندارد).
- مهاجرت جوانان به سمنان و تهران (کاهش جمعیت جوان).
سیاست
مهدیشهر مرکز شهرستان مهدیشهر در استان سمنان است. شهرستان مهدیشهر در سال ۱۳۸۶ از شهرستان سمنان جدا و مستقل شد. فرماندار مهدیشهر توسط استاندار سمنان منصوب می‌شود. شهرداری مهدیشهر (یک منطقه شهرداری) توسط شورای اسلامی شهر مهدیشهر (با ۷ عضو) اداره می‌شود. امام جمعه مهدیشهر (نماینده ولی فقیه) از روحانیون شیعه است.
بانک‌ها و شعب بانکی مهدیشهر
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۱۶ شعبه از ۱۰ بانک در شهرستان مهدیشهر فعال است که ۱ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز است. پرشعبه‌ترین بانک‌های مهدیشهر بانک سپه با ۴ شعبه، بانک ملی ایران با ۲ شعبه و بانک مسکن با ۲ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در مهدیشهر
- شعب بانک سپه در مهدیشهر — ۴ شعبه
- شعب بانک ملی ایران در مهدیشهر — ۲ شعبه، ۱ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک مسکن در مهدیشهر — ۲ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در مهدیشهر — ۲ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در مهدیشهر — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در مهدیشهر — ۱ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در مهدیشهر — ۱ شعبه
- شعب بانک سینا در مهدیشهر — ۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در مهدیشهر — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در مهدیشهر — ۱ شعبه
بیمارستان‌های مهدیشهر
در ایران‌گاه ۳ بیمارستان از شهرستان مهدیشهر ثبت شده است که مجموعاً ۱۰۲ تخت فعال دارند.
- بیمارستان 15 خرداد مهدی شهر — عمومی، ۵۵ تخت فعال
- بیمارستان پانزده خرداد مهدیشهر سمنان — عمومی، ۴۷ تخت فعال
- کلینیک ویژه تخصصی مهدیشهر — عمومی
نظرهای مخاطبان دربارهٔ مهدیشهر
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر