پیشینه
شهر ملکان که روزگاری «ملک‌کندی» خوانده می‌شد، ریشه‌ای عمیق در تاریخ دارد. آب و هوای دلپذیر و موقعیت راهبردی این منطقه از هزاره‌ها پیش، اقوام گوناگونی را به خود جذب کرده بود. شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد که روستاهای عباس‌آباد و قوریجان از ۶ هزار سال پیش از میلاد، از اصلی‌ترین سکونتگاه‌های باستانی این ناحیه بوده‌اند.
تالاب فصلی عباس‌آباد گلی که در محل کنونی بیمارستان ملکان قرار داشته، از ۵ تا ۶ هزار سال پیش تا دوره پهلوی بر اثر باران‌های سیل‌آسای هزاره‌های دور شکل گرفته بود و رونق کشاورزی را برای ساکنانش به ارمغان می‌آورد.
کشف سفالینه‌هایی از تپه‌های روستای بایقوت با قدمت ۷ هزار سال، نشان از ارتباط گسترده ساکنان این منطقه با تمدن میان‌رودان دارد. همچنین خیش‌های ۵ هزار ساله‌ای که در ملکان یافت شده، گواهی بر این است که کشاورزی، اصلی‌ترین عامل یکجانشینی انسان‌ها در این سرزمین حاصلخیز بوده است.
ملکان تا ۲۰۰ سال پیش، روستایی کوچک و کم‌جمعیت بود که از شرق به حمام تاریخی جمعه حمامی و تپه تیکان‌تپه و از جنوب به باغ‌های چمچمال محدود می‌شد. این منطقه در آن دوران به خاندان قاجار تعلق داشت و نصرت‌السلطنه مالک آن بود. در سال ۱۳۲۰ خورشیدی، مالکیت به محسنی (اصغر بقال) واگذار شد و سپس در سال ۱۳۲۴ به نجف مددیان و مظفرخان صولتی رسید. از آن سال به بعد، جمشیدخان اسفندیاری زمامداری ملکان را بر عهده گرفت.
نام‌گذاری
درباره ریشه نام «ملکان» دو روایت جالب توجه وجود دارد: برخی کارشناسان معتقدند چون این منطقه در گذشته حاکمان (ملک) زیادی به خود دیده، آن را «ملک‌کندی» نامیده‌اند. گروهی دیگر بر این باورند که یکی از اربابان قدیمی این دیار «ملک‌نیا» نام داشته و نام شهر از او گرفته شده است.
آب و هوا
آب و هوای ملکان تحت تأثیر جریان‌های متنوعی از آسیای مرکزی، اقیانوس اطلس، دریای خزر، دریای سیاه و دریای مدیترانه قرار دارد. جریان‌های آسیای مرکزی در بهار، پاییز و زمستان باران و گاهی برف به ارمغان می‌آورند. بادهای خزری بیشتر در منطقه ارسباران بارش ایجاد می‌کنند و گاهی ملکان را نیز در بر می‌گیرند. بادهای سفید مدیترانه‌ای نیز در بهار و زمستان، طراوت و رطوبت را به این خطه هدیه می‌دهند. حاصل این ترکیب آب و هوایی، بهاری دلنشین، تابستانی معتدل و پاییزی رنگارنگ برای ملکان است.
جمعیت
بر اساس آخرین آمار سرشماری سال ۱۳۹۰، جمعیت شهرستان ملکان به طور قابل توجهی افزایش یافته است. در سال ۱۳۸۵، کل جمعیت شهرستان ۱۰۱۵۱۸ نفر بود که تا سال ۱۳۹۰، ۴۶۰۰ نفر به این عدد افزوده شد. این رشد جمعیت، نشان از پویایی و جذابیت روزافزون این منطقه دارد.
محصولات؛ پایتخت انگور ایران
ملکان را به حق می‌توان الهه انگور و کشمش ایران نامید. این شهر قطب تولید انگور در کشور است و کارخانه‌های متعدد سبزه‌پاک‌کنی در آن فعال هستند. کشمش سبز ملکان که در دو نوع کالفرم و سبزه زرد تولید می‌شود، به کشورهای حوزه خلیج فارس، اروپا و کانادا صادر می‌شود. علاوه بر انگور، قالی‌بافی نیز در این شهر رونق دارد و صنایع تبدیلی کشاورزی مانند تولید رب گوجه فرنگی نیز از دیگر محصولات شاخص منطقه است.
جاذبه‌های دیدنی و تاریخی ملکان
ملکان فراتر از باغ‌های انگور، گنجینه‌ای از آثار تاریخی و طبیعی را در خود جای داده است:
- پل دختر (قیزلار کورپوسی): پلی تاریخی و کهن با معماری چشمگیر
- تپه علی‌بلاغی: محوطه‌ای باستانی با قدمت چندین هزار ساله
- مسجد جامع لیلان: بنایی مذهبی با معماری اصیل ایرانی
- قلعه بختک لیلان: دژی قدیمی که یادآور روزگاران کهن است
- پل آجری لیلان چای: پلی آجری با طراحی منحصربه‌فرد
- آب معدنی شورسو و آرپادره سی: چشمه‌های آب معدنی با خواص درمانی
- کوه شیروان‌شاهلو: منطقه‌ای کوهستانی با چشم‌اندازهای بکر
- دره گاومیش ئولن: دره‌ای سرسبز و رویایی برای طبیعت‌گردان
صنایع و معادن
عمده‌ترین صنایع ملکان، صنایع تبدیلی کشاورزی است. علاوه بر کارخانه‌های کشمش، صنایع چوب‌بری، تولید مواد غذایی (ماکارونی، کیک، رب)، قطعات صنعتی و پلاستیکی، سنگ‌بری و تولید اجاق گاز نیز در این شهرستان فعال هستند.
موقعیت زمین‌شناسی ویژه ملکان در زون سهند-بزمان، معادن ارزشمندی را در دل خود جای داده است:
- معدن خاک نسوز در روستاهای چالی و لیلی‌داغی
- زغال‌سنگ در کوه‌های شیروان‌شاهلو
- سنگ آهک در روستاهای قربانکندی، قره چناق و داشبلاغ
- باریت در روستای باباقاضی
- کائولن (خاک چینی) در روستای اوجبلاغ
- معادن متعدد سنگ ساختمانی و شن و ماسه
کشاورزی و دامداری
خاک حاصلخیز، آب و هوای مساعد و دسترسی آسان به آب‌های سطحی و زیرزمینی، ملکان را به یکی از مراکز مهم کشاورزی ایران تبدیل کرده است. غلات، میوه‌ها به ویژه انگور، صیفی‌جات و سیب‌زمینی از محصولات اصلی این منطقه هستند.
دامداری و پرورش طیور نیز در ملکان جایگاه ویژه‌ای دارد. گاو، گوسفند و بز به شیوه روستایی و صنعتی پرورش می‌یابند و فراورده‌های دامی مانند لبنیات، پوست و پشم به سایر نقاط کشور صادر می‌شود. پرورش مرغ، خروس و بوقلمون نیز به صورت سنتی و صنعتی رایج است.
بانک‌ها و شعب بانکی ملکان
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۱۹ شعبه از ۱۲ بانک در شهرستان ملکان فعال است که ۲ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های ملکان بانک کشاورزی با ۴ شعبه، بانک سپه با ۴ شعبه و بانک ملی ایران با ۲ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در ملکان
- شعب بانک کشاورزی در ملکان — ۴ شعبه
- شعب بانک سپه در ملکان — ۴ شعبه
- شعب بانک ملی ایران در ملکان — ۲ شعبه، ۲ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک مسکن در ملکان — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در ملکان — ۱ شعبه
- شعب بانک ملت در ملکان — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در ملکان — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در ملکان — ۱ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در ملکان — ۱ شعبه
- شعب بانک سینا در ملکان — ۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در ملکان — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در ملکان — ۱ شعبه
بیمارستان‌های ملکان
در ایران‌گاه یک بیمارستان از شهرستان ملکان ثبت شده است که ۸۱ تخت فعال دارد.
- بیمارستان فارابی ملکان — عمومی، ۸۱ تخت فعال
نظرهای مخاطبان دربارهٔ ملکان
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر