نام و وجه تسمیه
درباره نام مرند روایت‌های شگفت‌انگیزی وجود دارد. برخی آن را برگرفته از «ماریانا»، نام دختری مسیحی می‌دانند که کلیسایی در این محل بنا کرد. برخی دیگر معتقدند این نام از یک فعل ارمنی به معنای «تدفین» گرفته شده و اشاره‌ای است به مدفن مادر حضرت نوح در این شهر. روایات باستانی ارمنی‌ها نیز از دفن حضرت نوح در مرند حکایت دارند، هرچند امروزه بیشتر بر دفن همسر ایشان در این شهر تأکید می‌شود.
نخستین بار مورخانی چون هرودوت و گزنفون از این شهر با نام «مانداگارنا» یاد کرده‌اند و استرابون، جغرافی‌دان یونانی، آن را «موروندا» خوانده است. بطلیموس نیز این شهر را «ماندگار» نامیده و آن را یکی از آبادترین شهرهای تاریخ معرفی کرده است.
لقب‌ها و عناوین
مرند با پیشینه شش هزار ساله، لقب‌های افتخارآمیزی به خود دیده است:
- شهر نوح نبی به دلیل روایت‌های تاریخی از دفن مادر و همسر ایشان
- قطب کامیون‌داری و صنعت حمل و نقل ایران
- دروازه گردشگری و سرمایه‌گذاری به دلیل قرارگیری در مسیر ترانزیتی آسیا و اروپا
- قطب دوم تولید مبل در کشور
- قطب تولید طلای سرخ (زعفران) در منطقه آذربایجان
- قطب تولید زردآلو و قیسی
- یکی از کانون‌های مهم قالی‌بافی در سطح کشور
تاریخ پرفرازونشیب
پیش از اسلام
بر اساس اسناد اورارتویی، شهرنشینی در مرند به میانه هزاره سوم پیش از میلاد بازمی‌گردد. در تپه‌های باستانی «گرگر»، ظروف سفالی و ابزارهایی از هزاره پنجم قبل از میلاد کشف شده است. این شهر در روزگار پادشاهی مادها از رونق بسیاری برخوردار بوده و مرکز حکومت اقوامی مهم در دوره «کلده» و «آشور» بوده است.
پس از اسلام
فتح آذربایجان به دست اعراب در سال‌های ۱۸ تا ۲۲ هجری صورت گرفت، اما نخستین بار در سال ۱۶۰ هجری از مرند نام برده شده است. در این دوره، تیره‌ای از مسلمانان عرب به نام «روادیان» به مرند مهاجرت کردند. محمد بن بعیث، حاکم عرب‌تبار مرند در دوره عباسیان، نخستین شاعر فارسی‌گوی آذربایجان شناخته می‌شود.
مرند در دوره‌های مختلف تاریخی شاهد رویدادهای مهمی بوده است:
- در سال ۲۰۱ هجری، یکی از مناطق تحت نفوذ بابک خرمدین
- در دوره سلجوقیان، محل سکونت و تجمع ایل‌های بزرگ ترک
- در سال ۶۰۲ هجری، ویرانی توسط ارمنیان
- در دوره ایلخانان، رونق و آبادی چشمگیر
- در دوره صفویه، مرکز فرماندهی سپاه ایران در جنگ با عثمانیان
وضعیت طبیعی
جغرافیا
مرند در شمال غربی تبریز و در مسیر راه‌آهن تبریز به جلفا واقع شده است. راه‌های ترانزیتی مهم ایران به ترکیه، اروپا، جمهوری آذربایجان و ارمنستان از این شهر عبور می‌کنند. فاصله مرند تا تبریز ۶۷ کیلومتر و تا تهران ۷۲۴ کیلومتر است.
آب و هوا
مرند به دلیل موقعیت کوهستانی، آب و هوایی چهار فصل دارد. متوسط بارندگی سالانه از ۲۲۰ میلی‌متر در مناطق هرزندات و یکانات تا ۳۷۳ میلی‌متر در حومه مرند متغیر است. حداقل دمای مطلق ۲۲- و حداکثر ۳۷ درجه سانتی‌گراد ثبت شده است.
مردم و فرهنگ
اهالی مرند آذربایجانی هستند و به زبان ترکی آذربایجانی با لهجه محلی سخن می‌گویند. این شهر نسبت به سایر شهرهای استان، جاذبه تجاری بیشتری دارد و مردم بیشتر به مشاغل تجارت خرد روی آورده‌اند.
صنایع دستی
قالی‌بافی
مرند یکی از کانون‌های مهم قالی‌بافی در کشور است. قالی‌ها و قالیچه‌های نفیس بافت مرند و روستاهای حومه، در بازارهای داخلی و خارجی شهرت فراوانی دارند.
سبدبافی، فانوسکا بافی و سفالگری
از دیگر صنایع دستی مرند می‌توان به بافت انواع سبد از ساقه گندم، بافت کمربندهای نظامی و نوار کفش در روستای هوجقان، و تولید محصولات سرامیکی و سفالی در شهر زنوز اشاره کرد.
اماکن تاریخی و دیدنی
مسجد جامع مرند
این مسجد با قدمت ۷۰۰ ساله، یکی از ارزشمندترین بناهای تاریخی آذربایجان است. کتیبه محراب مسجد به سال ۷۳۱ هجری و دوره سلطنت ابوسعید بهادرخان ایلخانی بازمی‌گردد. محراب مسجد با گچبری‌های زیبا و آیات قرآنی به خط کوفی تزئین شده است.
کاروانسرای مرند
این کاروانسرا در ۲۳ کیلومتری مرند و در مسیر جلفا واقع شده است. تاریخ بنای آن به سال ۷۳۱ هجری و دوره ایلخانی بازمی‌گردد.
مسجد بازار
این مسجد که در مدخل شهر واقع شده، حدود ۳۰۰ متر مربع مساحت دارد و بر روی چهار ستون سنگی استوانه‌ای قرار گرفته است. بر اساس روایات، این مکان ابتدا دیر (صومعه) بوده و بعدها به دلیل انتساب به مادر حضرت نوح به مسجد تبدیل شده است.
سایر جاذبه‌ها
- قلعه مانداگارانا (از دوره اورارتویی)
- تپه باستانی سیوان
- تفرجگاه موغان یوردو
- گردنه پیام
- چشمه باش کهریز و قنات بی‌گوزی
حمل و نقل و راه‌های ارتباطی
مرند به دلیل قرارگیری در شاهراه ارتباطی ایران-اروپا، از موقعیت ارتباطی بی‌نظیری برخوردار است. بزرگراه تبریز-مرند، جاده مرند-بازرگان و جاده مرند-جلفا از مهم‌ترین راه‌های ارتباطی این شهر هستند. همچنین این شهر در مسیر راه‌آهن برقی تبریز به جمهوری آذربایجان قرار دارد و ایستگاه راه‌آهن آن هر هفته میزبان قطارهای تهران-مرند و تبریز-مرند است.
اقتصاد و کشاورزی
اقتصاد مرند بیشتر بر پایه کشاورزی استوار است. محصولات مهم آن شامل غلات (گندم و جو)، حبوبات، سبزیجات و صیفی‌جات است. باغداری نیز بسیار رایج بوده و زردآلو، انگور و سیب زنوز از محصولات معروف آن هستند. در سال‌های اخیر، کشت زعفران (طلای سرخ) در دهستان بناب و کشت پسته در بخش یامچی رونق یافته است.
روستاهای شهرستان مرند
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان مرند ۹۶ آبادی در ۹ دهستان و ۲ بخش ثبت شده است که ۸۰ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۸۵٬۸۱۰ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان مرند ببینید.
دهستان‌های شهرستان مرند
- دهستان کشکسرای — بخش مرکزی، ۱۶ آبادی، ۱۹٬۶۸۰ نفر جمعیت
- دهستان میشاب شمالی — بخش مرکزی، ۱۳ آبادی، ۱۴٬۹۶۳ نفر جمعیت
- دهستان دولت آباد — بخش مرکزی، ۸ آبادی، ۱۲٬۷۶۷ نفر جمعیت
- دهستان ذوالبین — بخش یامچی، ۱۱ آبادی، ۱۲٬۰۴۰ نفر جمعیت
- دهستان بناب — بخش مرکزی، ۹ آبادی، ۸٬۳۸۷ نفر جمعیت
- دهستان هرزندات غربی — بخش مرکزی، ۱۰ آبادی، ۶٬۱۷۰ نفر جمعیت
- دهستان هرزندات شرقی — بخش مرکزی، ۱۰ آبادی، ۴٬۲۵۶ نفر جمعیت
- دهستان یکانات — بخش یامچی، ۱۲ آبادی، ۴٬۲۲۰ نفر جمعیت
- دهستان زنوزق — بخش مرکزی، ۷ آبادی، ۳٬۳۲۷ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان مرند
- روستای اردکلو — دهستان بناب، ۴٬۰۴۹ نفر
- روستای دولت‌آباد — دهستان دولت آباد، ۳٬۸۶۴ نفر
- روستای دیزج حسین بیگ — دهستان کشکسرای، ۳٬۷۶۴ نفر
- روستای یالقوزاغاج — دهستان کشکسرای، ۳٬۲۰۸ نفر
- روستای گله بان — دهستان ذوالبین، ۳٬۰۴۲ نفر
- روستای تازه کنداخوند — دهستان دولت آباد، ۲٬۸۳۲ نفر
- روستای مرکید — دهستان ذوالبین، ۲٬۷۳۵ نفر
- روستای زنجیره — دهستان کشکسرای، ۲٬۴۹۰ نفر
- روستای گلین قیه — دهستان هرزندات غربی، ۲٬۴۶۱ نفر
- روستای باروج — دهستان ذوالبین، ۲٬۳۴۰ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی مرند
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۴۲ شعبه از ۱۶ بانک در شهرستان مرند فعال است که ۷ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های مرند بانک سپه با ۹ شعبه، بانک ملی ایران با ۸ شعبه و بانک کشاورزی با ۵ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در مرند
- شعب بانک سپه در مرند — ۹ شعبه
- شعب بانک ملی ایران در مرند — ۸ شعبه، ۷ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک کشاورزی در مرند — ۵ شعبه
- شعب بانک ملت در مرند — ۴ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در مرند — ۴ شعبه
- شعب بانک مسکن در مرند — ۲ شعبه
- شعب بانک اقتصاد نوین در مرند — ۱ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در مرند — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در مرند — ۱ شعبه
- شعب بانک پاسارگاد در مرند — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در مرند — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در مرند — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه رسالت در مرند — ۱ شعبه
- شعب بانک سینا در مرند — ۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در مرند — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در مرند — ۱ شعبه
بیمارستان‌های مرند
در ایران‌گاه ۲ بیمارستان از شهرستان مرند ثبت شده است که مجموعاً ۱۷۵ تخت فعال دارند.
- بیمارستان آیت اله حجت کوه کمری مرند — عمومی، ۱۷۵ تخت فعال
- بیمارستان رازی مرند — عمومی
نظرهای مخاطبان دربارهٔ مرند
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر