مردم؛ رنگین‌کمانی از اقوام و فرهنگ‌ها
مینودشت را می‌توان موزه‌ای زنده از اقوام ایرانی دانست. ترکیب جمعیتی این شهر شامل اقوام محلی مانند طبری (کتولی، استرآبادی و مازندرانی)، جمعیت غالب قزلباش، تعداد کمی تات و مهاجران قدیمی از جمله آذری، سیستانی، خراسانی و شاهرودی است. زبان‌های گفتاری رایج در این شهر، ترکی قزلباشی بوده و فارسی زبان مشترک مردم است.
نشانه‌های این تنوع قومی را می‌توان در پسوندهای نام‌های خانوادگی مردم دید. پسوندهایی مانند «لو»، «و»، «تی» (مثل هلاکو، بشارت‌لو، قره‌سوفلو، سرایلو، کرامتلو، پسرکلو، قزلسفلو، مصطفی‌لو، ممشلو، قره‌جلو، قره‌جانلو، قره‌چماقلو) و پسوند «لی» (مثل قره‌سفلی، قزلسفلی، ممشلی، سنجه‌ونلی، سلمانی، قره‌محمودلی، آقامحمدی) رایج است.
پیشینه؛ از رضاشاه تا امروز
رضاشاه پهلوی گاهی به مینودشت سرکشی می‌کرد. در یکی از این بازدیدها در سال ۱۳۱۳ خورشیدی، دو ماه پیش از سفر خود درخواست کرد که حداقل دو ساختمان در مینودشت بنا شود. او در بازدیدش، نایب صادق‌خان را به خاطر بنای این ساختمان‌ها ستود و به او طلا بخشید، اما به دلایلی نامعلوم، وی را از سرپرستی املاک گوکلان برکنار کرد. رضاشاه همچنین کشت پنبه، کنف و کرچک و کشف حجاب را در منطقه مینودشت ترغیب کرد.
نام‌های تاریخی مینودشت؛ از کبودجامه تا دشت بهشت
شهر مینودشت در طول تاریخ نام‌های گوناگونی داشته است: کبودجامه، حاجیلر، سنگرلر، سنگر حاجیلر، دشت مینو و سرانجام مینودشت. در سفری که سیدمحمد خاتمی، رئیس‌جمهور سابق، به مینودشت داشت، این شهر را «دشت بهشت» نامید.
کبودجامه؛ قدیمی‌ترین نام
قدیمی‌ترین نامی که برای مینودشت بیان می‌شود، کبودجامه است. در مورد دلیل این نام‌گذاری، دو احتمال وجود دارد:
- احتمال اول: مربوط به لباس سنتی مردم این شهر که به رنگ قرمز و کبود است.
- احتمال دوم: با توجه به اینکه در قرون نخستین اسلامی، برخی قیام‌ها علیه حکومت وقت با تغییر رنگ لباس به مردم معرفی می‌شدند (مانند قیام ابومسلم خراسانی که به «سیاه‌جامگان» معروف شد)، نامیده شدن مینودشت به کبودجامه نیز می‌تواند به خاطر یک قیام و حرکت سیاسی علیه حکومت وقت بوده باشد.
علامه قزوینی می‌نویسد: «کبودجامه نام حشمی است که بین خوارزم و استرآباد زندگی می‌کنند.» تصور می‌رود کبودجامه‌ها بازماندگان اقوام باستانی داهه‌ها باشند.
حاجیلر؛ نامی از قزلباش‌ها
از زمان شاه عباس اول صفوی به بعد، کبودجامه حاجیلر نامیده می‌شود. علت این نام‌گذاری، مهاجرت گروهی از اقوام ترک (قزلباش) به نام حاجیلر به این شهر است. مهاجران نام طایفه خود را بر این شهر نهادند.
سنگر و سنگر حاجیلر
در زمان حکومت قاجاریه، علاوه بر نام حاجیلر، به نام‌های سنگر و سنگر حاجیلر نیز برمی‌خوریم. رابینو که در زمان قاجاریه (۱۲۸۸ و ۱۲۸۹ شمسی) به این مناطق سفر کرده است، دهات سنگر حاجیلر را متعلق به حاجیلر می‌داند.
به نظر می‌رسد علت نامیده شدن قسمت‌هایی از حاجیلر به نام سنگر، به دلیل موقعیت استراتژیک این منطقه بوده است. هرگاه مردمان حاجیلر در معرض خطر تهاجم قرار می‌گرفتند، برای در امان ماندن به نواحی کوهستانی رفته و در آنجا سنگر می‌گرفتند.
مینودشت؛ نامی از دوران پهلوی
منطقه مینودشت از سال ۱۳۱۸ به بعد مینودشت نامیده می‌شود. تغییر نام حاجیلر به مینودشت در دو مرحله انجام شد: ابتدا در تاریخ ۲۶ آبان سال ۱۳۱۸ «دشت مینو» نامیده شد، و سپس در تاریخ ۲ دی سال ۱۳۱۸ به «مینودشت» معروف شد. رضاشاه پهلوی به خاطر طبیعت بکر و چشم‌انداز زیبای آن، این نام را انتخاب کرد.
طوایف دیگر در مینودشت
الف- گرایلی‌ها: اگرچه قاجارها طوایف مهاجری بودند که در زمان شاه عباس اول به استرآباد کوچانده شدند، در زمان آقا محمد خان عده‌ای از ترکان گرایلی به منطقه مینودشت کوچانده می‌شوند. برخی محققین بر این عقیده‌اند که این گروه از ترک‌های مینودشت که از ایل گرایلی هستند، توسط آقا محمد خان از کالپوش به این منطقه کوچانده شده‌اند.
ب- کودری‌ها: ملکونوف که سفرنامه خود را در زمان ناصرالدین شاه نوشته است، از طایفه‌ای به نام «کودر» نام می‌برد که در بلوک کوک ساکنند. او درباره این طایفه می‌نویسد: «در بیشتر دیهات کوک سر و فندرسک طایفه کؤدر ساکنند... در محاکم و داوری سیم تنی را از خود میانجی سازند و به تیراندازی و نخجیرگری نام بردارند.»
ج- روس‌ها (ملقان): تعدادی از مهاجران روسی به مینودشت نیز مهاجرت کردند. کمیسر روس در سال ۱۲۹۲ هجری شمسی، ۲۰۰ نفر از آن‌ها را که برای کشت و زرع به گنبد قابوس وارد شده بودند، در دشت حلقه اسکان می‌دهد. برخی از این مهاجران نیز در حاشیه شهر مینودشت ساکن شده بودند. اهالی مینودشت به آن‌ها مَلَقان می‌گفتند. ملقان‌ها تا سال ۱۳۱۸ در مینودشت بودند تا اینکه طی سفری که رضاشاه به مینودشت داشت، تعدادی از زنان ملقان از او درخواست می‌کنند تا به سرزمین خود بازگردند و این درخواست پذیرفته می‌شود.
روستاهای شهرستان مینودشت
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان مینودشت ۱۰۶ آبادی در ۶ دهستان و ۲ بخش ثبت شده است که ۱۰۳ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۷۰٬۴۱۵ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان مینودشت ببینید.
دهستان‌های شهرستان مینودشت
- دهستان چهل چای — بخش مرکزی، ۳۳ آبادی، ۲۳٬۵۳۵ نفر جمعیت
- دهستان قراولان — بخش گالیکش، ۲۲ آبادی، ۱۳٬۸۶۶ نفر جمعیت
- دهستان کوهسارات — بخش مرکزی، ۱۷ آبادی، ۱۳٬۷۰۳ نفر جمعیت
- دهستان ینقاق — بخش گالیکش، ۱۲ آبادی، ۱۲٬۴۴۰ نفر جمعیت
- دهستان قلعه قافه — بخش مرکزی، ۱۳ آبادی، ۴٬۳۲۱ نفر جمعیت
- دهستان نیلکوه — بخش گالیکش، ۹ آبادی، ۲٬۵۵۰ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان مینودشت
- روستای دوزین — دهستان کوهسارات، ۵٬۱۲۹ نفر
- روستای ینقاق — دهستان ینقاق، ۴٬۶۰۰ نفر
- روستای القجر — دهستان چهل چای، ۴٬۰۸۵ نفر
- روستای قره چشمه — دهستان چهل چای، ۲٬۹۸۱ نفر
- روستای قلی تپه — دهستان ینقاق، ۲٬۷۷۰ نفر
- روستای پاسنگ بالا — دهستان قراولان، ۲٬۰۳۸ نفر
- روستای قلمی — دهستان چهل چای، ۲٬۰۱۵ نفر
- روستای گوگل — دهستان چهل چای، ۱٬۷۸۷ نفر
- روستای اق قمیش — دهستان قراولان، ۱٬۵۷۷ نفر
- روستای قلعه قافه — دهستان قلعه قافه، ۱٬۵۱۶ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی مینودشت
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۱۸ شعبه از ۱۲ بانک در شهرستان مینودشت فعال است که ۱ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز است. پرشعبه‌ترین بانک‌های مینودشت بانک کشاورزی با ۴ شعبه، بانک سپه با ۳ شعبه و بانک ملی ایران با ۲ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در مینودشت
- شعب بانک کشاورزی در مینودشت — ۴ شعبه
- شعب بانک سپه در مینودشت — ۳ شعبه
- شعب بانک ملی ایران در مینودشت — ۲ شعبه، ۱ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک مسکن در مینودشت — ۱ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در مینودشت — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در مینودشت — ۱ شعبه
- شعب بانک ملت در مینودشت — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در مینودشت — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در مینودشت — ۱ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در مینودشت — ۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در مینودشت — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در مینودشت — ۱ شعبه
بیمارستان‌های مینودشت
در ایران‌گاه ۲ بیمارستان از شهرستان مینودشت ثبت شده است که مجموعاً ۲۱۵ تخت فعال دارند.
- بیمارستان برکت فاطمه زهرا (س ) مینودشت — عمومی، ۱۴۹ تخت فعال
- بیمارستان فاطمه الزهرا(س) مینودشت — عمومی، ۶۶ تخت فعال
جاذبه‌های طبیعی مینودشت
یکی از جاذبه‌های طبیعی شناخته‌شده‌ی ایران در این شهرستان یا نزدیکی آن قرار دارد:
راهنمای کامل جاذبه‌های طبیعی ایران را در صفحه‌ی جغرافیای ایران ببینید.
نظرهای مخاطبان دربارهٔ مینودشت
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر