تاریخچه
دوران باستان؛ از تپوری‌ها تا امروز
نکا سرزمینی است که ریشه در اعماق تاریخ دارد. استان مازندران در دوران باستان تپورستان نام داشت، نامی که برگرفته از قوم باستانی تپوری (Tapyri) بود. این قوم که پس از اسلام به طبری معروف شدند، از آمل تا گرگان سکونت داشتند. پیش از آنان، آماردها نخستین ساکنان این سرزمین بودند.
مورخان یونانی مانند استرابون از اقوام کوهستان‌نشین شمال ایران از جمله تپوری‌ها و آماردها یاد کرده‌اند. به مرور زمان، اشکانیان آماردها را به نواحی دیگر کوچاندند و تپوری‌ها بر تمام مازندران چیره شدند و نام خود را بر این سرزمین نهادند.
مهروان؛ نام کهن نکا
مورخان از نکا با عنوان مهروان یاد کرده‌اند. این نام در کتاب‌های تاریخی مانند «اعلاق‌النفسیه» و سفرنامه اصطخری به عنوان یکی از شهرهای مهم طبرستان ذکر شده است. ابن اسفندیار در کتاب تاریخ طبرستان، مهروان را در زمره ۲۷ شهر این سرزمین آورده و از محلی به نام اَرَم در جنوب شرقی آن نام برده که امروزه روستای «ارم» در بخش هزارجریب نکا باقی مانده است. به گفته پژوهشگران، مهروان در محل کنونی نداف‌خیل در شرق نکا قرار داشته است.
وجه تسمیه نام نکا
درباره نام نکا روایت‌های جالبی وجود دارد. این شهر را به صورت نیکا و نکاه نیز نوشته‌اند که به معنای «شهر و آبادی کوهستانی» یا «سرزمینی که در آن نی می‌روید» تفسیر شده است. در کتیبه چوبی قدیمی بر در امامزاده سیدعبدالله میرترابی، واژه نکاه حک شده که قدمت این نام را به بیش از ۶۰۰ سال پیش می‌رساند.
جیمز فریزر، جهانگرد انگلیسی، در سال ۱۸۲۲ میلادی از نکا دیدن کرد و آن را بلوکی با چندین روستا از توابع ساری معرفی نمود. در سفرنامه مازندران رضاشاه نیز از این منطقه با نام نیکا یاد شده و از پل زیبای آن بر روی رودخانه نیکا توصیف به عمل آمده است.
مردم
قومیت و زبان
مردم نکا از قومیت طبری (مازندرانی) هستند و ریشه در قوم باستانی تپوری دارند. زبان آنان مازندرانی با گویش خاص نکارودی است که شباهت زیادی به لهجه مردم رستمکلا دارد. این گویش یکی از شاخه‌های زبان طبری محسوب می‌شود.
جمعیت
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، شهر نکا حدود ۶۰,۹۹۱ نفر جمعیت دارد.
مناطق تفریحی و دیدنی
طرح ساحلی مروارید زاغمرز
در ۲۵ کیلومتری شهر نکا و در حاشیه دریای مازندران، طرح ساحلی مروارید زاغمرز با چشم‌اندازی رویایی، مکانی عالی برای تفریحات ساحلی و لذت بردن از نسیم دریا است.
تپه تاریخی نارنج‌باغ
یکی از زیباترین و تاریخی‌ترین نقاط شهر، پارک تپه نارنج‌باغ در خیابان نواب (راه‌آهن) است. این تپه با قدمتی دیرینه، امروزه به بوستانی دلنشین با امکاناتی مانند استخر، رستوران و پارک کودک تبدیل شده است. در سفرنامه استودارت از این مکان به عنوان محلی با بنای آجری عظیم یاد شده که تا سال ۱۳۴۹ محل سربازگیری منطقه بود. درختان نارنج کهنسال و سروهای بلندقامت، فضایی رویایی به این تپه بخشیده‌اند.
چشمه آب معدنی قُرمرض
در ۸ کیلومتری جنوب شهر و در کنار جاده جنگلی مسیر نکا به سد گلورد، چشمه آب معدنی قُرمرض قرار دارد. این چشمه به دلیل خاصیت درمانی فوق‌العاده، به ویژه برای بیماری‌های کلیوی، در سطح کشور شهرت دارد. نزدیک‌ترین روستاهای اطراف آن، بالا زرندین و درویشان هستند.
زیرساخت‌ها
راه‌آهن
راه‌آهن شمال یا راه‌آهن مازندران که در سال ۱۳۰۸ خورشیدی افتتاح شد، یکی از ایستگاه‌های مهم خود را در شهر نکا دارد.
بندر نکا
بندر نکا از سال ۱۳۷۴ فعالیت خود را آغاز کرده و به دلیل نزدیکی به پالایشگاه نفت بهشهر، به عنوان بزرگ‌ترین بندر نفتی شمال کشور، نقش حیاتی در تأمین سوخت پالایشگاه‌ها ایفا می‌کند. این بندر در ۲۰ کیلومتری شمال شهر نکا و در مجاورت نیروگاه برق و پایانه‌های نفتی شمال واقع شده است.
سد گلورد
سد گلورد در ۴۰ کیلومتری جاده زرندین – گلورد بر روی رودخانه نکا رود احداث شده است. این سد که پنجمین سد با رویه بتنی کشور محسوب می‌شود، علاوه بر تأمین آب کشاورزی ۲۵ هزار هکتار اراضی دشت نکا و بهشهر و آب شرب شهرهای پایین‌دست، از سیلاب‌های فصلی نیز جلوگیری می‌کند.
تأسیسات مهم
نیروگاه شهید سلیمی نکا
این نیروگاه یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های ملی و از بزرگ‌ترین نیروگاه‌های کشور است. با قدرت نامی ۲۲۱۴ مگاوات، در ۲۵ کیلومتری شمال شهرستان نکا و در ساحل دریای خزر قرار دارد. نیروگاه شهید سلیمی از دو بخش بخاری و سیکل ترکیبی تشکیل شده و نقش کلیدی در تأمین برق کشور ایفا می‌کند.
پایانه نفتی نکا
این پایانه به عنوان مدرن‌ترین پایانه نفتی دریای مازندران، نقشی محوری در انتقال و ترانزیت نفت خام کشورهای آسیای میانه به سایر نقاط جهان دارد.
سیلوی غلات نکا
سیلوی نکا که در سال ۱۳۶۲ توسط مهندسان شوروی سابق با ظرفیت ۱۰۳,۰۰۰ تن ساخته شد، یکی از هشت سیلوی با ظرفیت بالای کشور است و نقش مهمی در ذخیره‌سازی گندم استان دارد.
حوادث
- سیل ۱۳۷۸ نکا: در بامداد ۵ مرداد ۱۳۷۸، در پی بارندگی‌های شدید، سیلی ویرانگر شهرستان نکا را درنوردید که متأسفانه منجر به کشته شدن بیش از ۳۲ نفر شد.
- حمله به نیروگاه در جنگ تحمیلی: در جریان جنگ عراق علیه ایران، نیروگاه شهید سلیمی نکا سه بار توسط جنگنده‌های عراقی مورد حمله قرار گرفت که در نتیجه آن، ۲۵ نفر از کارکنان به شهادت رسیدند و ۸۹ نفر مجروح شدند.
روستاهای شهرستان نکا
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان نکا ۱۰۲ آبادی در ۵ دهستان و ۲ بخش ثبت شده است که ۱۰۱ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۴۵٬۵۸۳ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان نکا ببینید.
دهستان‌های شهرستان نکا
- دهستان قره طغان — بخش مرکزی، ۱۸ آبادی، ۱۷٬۲۸۲ نفر جمعیت
- دهستان مهروان — بخش مرکزی، ۱۴ آبادی، ۹٬۸۲۰ نفر جمعیت
- دهستان زارم رود — بخش هزارجریب، ۳۲ آبادی، ۶٬۸۱۴ نفر جمعیت
- دهستان پی رجه — بخش مرکزی، ۱۷ آبادی، ۶٬۶۲۵ نفر جمعیت
- دهستان استخرپشت — بخش هزارجریب، ۲۱ آبادی، ۵٬۰۴۲ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان نکا
- روستای گلبستان — دهستان پی رجه، ۲٬۴۶۲ نفر
- روستای خورشید — دهستان قره طغان، ۲٬۳۳۹ نفر
- روستای تازه‌آبادکلا — دهستان قره طغان، ۱٬۹۱۶ نفر
- روستای نودهک — دهستان قره طغان، ۱٬۸۳۵ نفر
- روستای چالوپل — دهستان مهروان، ۱٬۶۷۸ نفر
- روستای ابلو — دهستان مهروان، ۱٬۶۴۸ نفر
- روستای طوس کلا — دهستان قره طغان، ۱٬۶۲۵ نفر
- روستای کمیشان — دهستان مهروان، ۱٬۶۰۲ نفر
- روستای اطرب — دهستان قره طغان، ۱٬۴۹۰ نفر
- روستای میان گاله — دهستان مهروان، ۱٬۲۱۶ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی نکا
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۲۴ شعبه از ۱۴ بانک در شهرستان نکا فعال است که ۵ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های نکا بانک ملی ایران با ۵ شعبه، بانک سپه با ۳ شعبه و بانک مسکن با ۲ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در نکا
- شعب بانک ملی ایران در نکا — ۵ شعبه، ۵ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک سپه در نکا — ۳ شعبه
- شعب بانک مسکن در نکا — ۲ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در نکا — ۲ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در نکا — ۲ شعبه
- شعب بانک تجارت در نکا — ۲ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در نکا — ۱ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در نکا — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در نکا — ۱ شعبه
- شعب بانک ملت در نکا — ۱ شعبه
- شعب بانک پارسیان در نکا — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در نکا — ۱ شعبه
- شعب بانک سینا در نکا — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در نکا — ۱ شعبه
بیمارستان‌های نکا
در ایران‌گاه ۴ بیمارستان از شهرستان نکا ثبت شده است که مجموعاً ۸۴ تخت فعال دارند.
- بیمارستان امام حسین (ع) نکا — عمومی، ۴۷ تخت فعال
- بیمارستان بوعلی نکا — عمومی، ۳۷ تخت فعال
- کلینیک ویژه شفا نکا — عمومی
- کلینیک ویژه طوبی نکا — عمومی
نظرهای مخاطبان دربارهٔ نکا
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر