اقلیم و آب و هوا
ساری در دامنه‌های رشته‌کوه البرز و در دو ناحیه دشتی و کوهپایه‌ای قرار گرفته است. ارتفاع آن از سطح دریا به ۵۴ متر می‌رسد. تابستان‌های این شهر معتدل و نمناک و زمستان‌هایش نسبتاً سرد و مرطوب است. ترکیب کوه، جنگل و دریا، هوایی دلپذیر و سرشار از طراوت را برای ساری به ارمغان آورده است. دمای هوا در سردترین روزهای زمستان به نزدیک صفر و در گرمترین روزهای تابستان به حدود ۴۰ درجه سانتی‌گراد می‌رسد.
مردم‌شناسی و زبان
مردم بومی و اصیل ساری، مازندرانی (طبری) هستند و به زبان مازندرانی با گویش شیرین ساروی سخن می‌گویند. زبان فارسی با لهجه خاص ساروی نیز در این شهر رایج است. این تنوع زبانی، بخشی از هویت فرهنگی غنی این دیار است.
تاریخچه
دوران باستان
ساری از جمله شهرهای بسیار قدیمی ایران است. بر اساس کاوش‌های باستان‌شناسی در منطقه نوده، قدمت این شهر به ۶ هزار سال پیش و دوره مس سنگی بازمی‌گردد. در دوران باستان، این سرزمین «تپورستان» نام داشت که برگرفته از نام قوم تپوری (طبری) بود. برخی مورخان، بنای ساری را به تهمورث دیوبند، پادشاه اساطیری ایران، و برخی دیگر به فریدون شاه پیشدادی نسبت می‌دهند. در زمان هخامنشیان، ساری با نام «زادراکارتا» پایتخت تمدن هیرکانیا بود.
پس از اسلام
گیلان و مازندران از معدود سرزمین‌هایی بودند که در حمله اعراب به ایران هرگز با زور فتح نشدند. کوه‌های صعب‌العبور البرز، حصاری طبیعی برای این منطقه ایجاد کرده بود. سادات علوی که از ظلم خلفای عباسی به این دیار پناه می‌آوردند، به تدریج مردم را با اسلام آشنا کردند. از اواخر دوره ساسانی تا اوایل صفوی، ساری پایتخت دو سلسله قدرتمند باوندیان و قارنوندیان بود. شاهان صفوی به این شهر علاقه خاصی داشتند و فرح‌آباد ساری را به پایتخت تابستانی خود تبدیل کردند.
تاریخ معاصر
آغا محمدخان قاجار در سال ۱۱۵۱ خورشیدی در ساری مدعی سلطنت شد و این شهر را پایتخت خود اعلام کرد. تاج پادشاهی توسط زرگران ساروی ساخته شد و در نوروز همان سال بر سر او نهاده شد. اگرچه بعدها تهران به پایتختی برگزیده شد، اما ساری از نخستین شهرهایی بود که راه‌آهن سراسری ایران در آن آغاز شد.
جغرافیا
موقعیت
شهر ساری در طول جغرافیایی ۵۳ درجه و ۵ دقیقه و عرض ۳۶ درجه و ۴ دقیقه واقع شده است. فاصله آن تا دریای مازندران ۲۷ کیلومتر، تا تهران ۲۵۰ کیلومتر و تا مشهد ۶۸۵ کیلومتر است.
رودها
رودخانه تجن، شریان حیاتی ساری، از میان این شهر می‌گذرد. این رود از سه شاخه اصلی تشکیل شده و در مسیر خود ریزابه‌های متعددی را دریافت می‌کند. در ساحل این رودخانه، پارک‌های زیبای تجن (قائم) و ملل ساری، فضایی دلنشین برای تفریح و استراحت فراهم کرده‌اند.
زمین‌لرزه‌ها
ساری در ناحیه‌ای زلزله‌خیز واقع شده و در طول تاریخ بارها با خاک یکسان شده است. مهیب‌ترین زمین‌لرزه‌ها در سال‌های ۱۰۱۷، ۱۰۹۸ و ۱۲۲۳ خورشیدی روی داده است.
جمعیت و تقسیمات شهری
بر اساس آخرین سرشماری، جمعیت ساری حدود ۳۱۰ هزار نفر است. این شهر به ۴ منطقه شهری و ۸ محله بزرگ تقسیم می‌شود که منطقه ۳ وسیع‌ترین و پرجمعیت‌ترین آنهاست.
جاذبه‌های گردشگری
آثار تاریخی و ثبت ملی
- برج ساعت (نماد ساری): با بیش از ۹۰ سال قدمت، نماد شهر ساری است.
- مجموعه تاریخی فرح‌آباد: در ۲۵ کیلومتری شمال ساری، شامل مسجد، پل و بقایای کاخ سلطنتی شاه عباس صفوی. این مکان در دوره صفوی به عنوان پایتخت دوم ایران شناخته می‌شد.
- برج رسکت: بنایی آجری با مقرنس‌های زیبا و کتیبه‌هایی به خط کوفی و پهلوی ساسانی، متعلق به سده پنجم هجری.
- سه گنبدان: باشکوه‌ترین یادگار باستانی ایران با سه گنبد پلکانی و هرمی شکل، آرامگاه ایرج، سلم و تور پسران فریدون شاه.
- امامزاده یحیی: برج آجری با گنبد هرمی شکل و صندوق چوبی نفیس.
- عمارت رمدانی (گلباتی): بنایی قاجاری با معماری بی‌نظیر، شامل اتاق‌های شاه‌نشین، ارسی‌های رنگین و حجره‌های متعدد.
- مسجد جامع ساری: قدیمی‌ترین مسجد مازندران که پیش از اسلام آتشکده زرتشتیان بوده است.
جاذبه‌های طبیعی
- چشمه باداب سورت: دومین چشمه آب شور جهان و دومین میراث طبیعی ایران، با حوضچه‌های پلکانی تراورتنی به رنگ‌های نارنجی، زرد و قرمز. این چشمه در روستای ارست و در ارتفاع ۱۸۴۱ متری از سطح دریا واقع شده است.
- دریاچه چورت: دریاچه‌ای زیبا در ۱۰ کیلومتری روستای چورت که بر اثر زمین‌لرزه و رانش زمین در سال ۱۳۱۸ به وجود آمده است. هنگام کاهش آب، باقی‌مانده درختان قدیمی در دل دریاچه، منظره‌ای رویایی خلق می‌کنند.
- آبشار اوبن: یکی از بکرترین آبشارهای ایران در عمق جنگل‌های دودانگه ساری.
- پناهگاه حیات وحش دشت ناز: زیستگاه اصلی گوزن زرد ایرانی و منطقه‌ای جذاب برای علاقه‌مندان به طبیعت.
- تالاب حمیدآباد: پوشیده از گل‌های نیلوفر آبی و زیستگاه پرندگان مهاجر.
فرهنگ و هنر
تالار مرکزی ساری
یکی از مجهزترین مجموعه‌های فرهنگی و هنری کشور با سه سالن نمایش، سینما و موسیقی.
رسانه
رادیو تبرستان از دهه ۱۳۲۰ فعالیت خود را آغاز کرد و امروز شبکه استانی مازندران یکی از مراکز برتر صدا و سیماست. نشریات معتبری مانند هفته‌نامه «کایر» (قدیمی‌ترین نشریه ساری) و روزنامه‌های «بشیر» و «وارش» در این شهر منتشر می‌شوند.
خوراک و سوغات
غذاهای سنتی
- سیر انار، ناز خاتون، کدوپلو، مرغ شکم‌پر و ماهی شکم‌پر
- فسنجان و خورش آلو زرشک ساری با طعم ملس و استفاده از شکر سرخ
میوه‌ها
انواع مرکبات (نارنج، لیمو، پرتقال)، تمشک، ازگیل، ولیک و گلابی وحشی
صنایع دستی
صنایع چوبی، حصیربافی، گلیم‌بافی، جاجیم‌بافی، سفال‌گری و نمدمالی
ورزش
ساری یکی از قطب‌های اصلی کشتی در ایران است. این شهر در سه المپیک مختلف (سئول، بارسلون و پکن) صاحب مدال المپیکی شده است. عسگری محمدیان و سید مراد محمدی از افتخارآفرینان این رشته هستند. ساری همچنین میزبان مسابقات جام جهانی کشتی در سال ۲۰۰۶ بوده است.
اقتصاد و خرید
- بازار نرگسیه: قدیمی‌ترین و پررفتوآمدترین بازار استان مازندران
- بازار ترکمنان: مرکز عرضه پوشاک و منسوجات ترکمن
- بازار ماهی فروشان: بزرگ‌ترین بازار ماهی شمال کشور
- مجتمع تجاری دنیای آرزو: یکی از بزرگ‌ترین مراکز خرید شمال کشور
حمل و نقل
- فرودگاه بین‌المللی دشت ناز: با پروازهای روزانه به تهران، مشهد، شیراز، کیش و...
- راه‌آهن ساری: از نخستین خطوط راه‌آهن ایران که در سال ۱۳۰۸ افتتاح شد
- اتوبوس و تاکسی: ۱۱ خط اتوبوس شهری و سازمان تاکسیرانی فعال
روستاهای شهرستان ساری
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان ساری ۳۴۶ آبادی در ۱۵ دهستان و ۵ بخش ثبت شده است که ۳۳۲ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۱۸۱٬۴۱۸ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان ساری ببینید.
دهستان‌های شهرستان ساری
- دهستان میاندورودکوچک — بخش مرکزی، ۳۲ آبادی، ۲۵٬۷۰۴ نفر جمعیت
- دهستان مذکوره — بخش مرکزی، ۲۴ آبادی، ۲۳٬۲۴۶ نفر جمعیت
- دهستان میان دورودبزرگ — بخش میاندورود، ۲۳ آبادی، ۲۱٬۴۴۸ نفر جمعیت
- دهستان کوهدشت — بخش میاندورود، ۱۷ آبادی، ۲۰٬۱۷۲ نفر جمعیت
- دهستان اسفیوردشوراب — بخش مرکزی، ۲۱ آبادی، ۱۶٬۸۴۲ نفر جمعیت
- دهستان کلیجان رستاق سفلی — بخش مرکزی، ۹ آبادی، ۱۵٬۷۹۲ نفر جمعیت
- دهستان رودپی جنوبی — بخش مرکزی، ۲۸ آبادی، ۱۴٬۱۵۸ نفر جمعیت
- دهستان رودپی شمالی — بخش مرکزی، ۱۷ آبادی، ۱۱٬۰۳۶ نفر جمعیت
- دهستان کلیجان رستاق علیا — بخش کلیجان رستاق، ۲۳ آبادی، ۷٬۶۳۵ نفر جمعیت
- دهستان گرماب — بخش چهاردانگه، ۲۹ آبادی، ۵٬۹۵۷ نفر جمعیت
- دهستان چهاردانگه — بخش چهاردانگه، ۳۶ آبادی، ۵٬۰۷۱ نفر جمعیت
- دهستان فریم — بخش دودانگه، ۴۱ آبادی، ۴٬۲۹۷ نفر جمعیت
- دهستان پشتکوه — بخش چهاردانگه، ۱۶ آبادی، ۴٬۰۳۶ نفر جمعیت
- دهستان بنافت — بخش دودانگه، ۱۱ آبادی، ۳٬۲۴۲ نفر جمعیت
- دهستان تنگه سلیمان — بخش کلیجان رستاق، ۱۹ آبادی، ۲٬۷۸۲ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان ساری
- روستای قرق — دهستان مذکوره، ۶٬۰۴۶ نفر
- روستای بالادزا — دهستان کلیجان رستاق سفلی، ۵٬۹۹۸ نفر
- روستای بندارخیل — دهستان مذکوره، ۵٬۲۵۵ نفر
- روستای جامخانه — دهستان کوهدشت، ۴٬۸۴۷ نفر
- روستای دارابکلا — دهستان کوهدشت، ۴٬۶۶۱ نفر
- روستای اسرم — دهستان کوهدشت، ۴٬۵۰۶ نفر
- روستای اسلام‌آباد — دهستان میان دورودبزرگ، ۳٬۳۶۲ نفر
- روستای سمسکنده علیا — دهستان میاندورودکوچک، ۳٬۲۳۷ نفر
- روستای شرف‌آباد — دهستان مذکوره، ۲٬۸۴۳ نفر
- روستای اهی دشت — دهستان کلیجان رستاق سفلی، ۲٬۸۲۷ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی ساری
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۱۵۶ شعبه از ۲۳ بانک در شهرستان ساری فعال است که ۱۹ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های ساری بانک سپه با ۳۱ شعبه، بانک ملی ایران با ۳۰ شعبه و بانک صادرات ایران با ۱۳ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در ساری
- شعب بانک سپه در ساری — ۳۱ شعبه
- شعب بانک ملی ایران در ساری — ۳۰ شعبه، ۱۹ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک صادرات ایران در ساری — ۱۳ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در ساری — ۱۲ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در ساری — ۱۲ شعبه
- شعب بانک ملت در ساری — ۱۰ شعبه
- شعب بانک مسکن در ساری — ۹ شعبه
- شعب بانک تجارت در ساری — ۸ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در ساری — ۵ شعبه
- شعب بانک سینا در ساری — ۴ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در ساری — ۳ شعبه
- شعب بانک اقتصاد نوین در ساری — ۲ شعبه
- شعب بانک پارسیان در ساری — ۲ شعبه
- شعب بانک پاسارگاد در ساری — ۲ شعبه
- شعب پست بانک ایران در ساری — ۲ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه رسالت در ساری — ۲ شعبه
- شعب بانک سرمایه در ساری — ۲ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در ساری — ۲ شعبه
- شعب بانک دی در ساری — ۱ شعبه
- شعب بانک کارآفرین در ساری — ۱ شعبه
- شعب بانک گردشگری در ساری — ۱ شعبه
- شعب بانک سامان در ساری — ۱ شعبه
- شعب بانک شهر در ساری — ۱ شعبه
بیمارستان‌های ساری
در ایران‌گاه ۱۱ بیمارستان از شهرستان ساری ثبت شده است که ۲ مورد از آن‌ها بیمارستان تخصصی‌اند و مجموعاً ۱٬۵۵۸ تخت فعال دارند.
- مرکز آموزشی درمانی امام خمینی (ره ) ساری — عمومی، ۴۱۵ تخت فعال
- مرکز آموزشی درمانی بوعلی سیناساری — عمومی، ۳۲۳ تخت فعال
- مرکز روانپزشکی وسوختگی زارع ساری — تخصصی سوانح و سوختگی، ۲۲۶ تخت فعال
- مرکز درمانی حضرت فاطمه زهرا (س) — تخصصی قلب، ۱۶۱ تخت فعال
- بیمارستان شفا ساری — عمومی، ۱۳۳ تخت فعال
- بیمارستان نیمه شعبان ساری — عمومی، ۱۱۶ تخت فعال
- بیمارستان امیرمازندرانی ساری — عمومی، ۶۴ تخت فعال
- بیمارستان ولایت — عمومی، ۶۴ تخت فعال
- بیمارستان حکمت ساری — عمومی، ۵۶ تخت فعال
- بیمارستان مهر ساری — عمومی
- کلینیک ویژه طوبی(باغبان) ساری — عمومی
دانشگاه‌های ساری
در ایران‌گاه معرفی کامل دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری از شهرستان ساری ثبت شده است که در سال ۱۳۵۲ تاسیس شده است.
در صفحه‌ی هر دانشگاه، دانشکده‌ها، رشته‌ها، شرایط پذیرش، خوابگاه‌ها، امکانات رفاهی و راه‌های ارتباطی آن را می‌بینید.
- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری — تاسیس ۱۳۵۲، دارای خوابگاه، دارای پارک علم و فناوری
فهرست همه‌ی دانشگاه‌های کشور در صفحه‌ی دانشگاه‌های ایران در دسترس است.
جاذبه‌های طبیعی ساری
یکی از جاذبه‌های طبیعی شناخته‌شده‌ی ایران در این شهرستان یا نزدیکی آن قرار دارد:
راهنمای کامل جاذبه‌های طبیعی ایران را در صفحه‌ی جغرافیای ایران ببینید.
نظرهای مخاطبان دربارهٔ ساری
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر