موقعیت جغرافیایی و تاریخچه
گلبهار در ۳۵ کیلومتری شمال غربی مشهد، در مسیر جاده مشهد به قوچان و نزدیک به شهر چناران واقع شده است. این شهر از جنوب به کوههای بینالود و از شمال به رشتهکوههای هزار مسجد و رودخانه کشفرود محدود میشود. منطقهای که گلبهار در آن بنا شده، در نزدیکی توس باستانی، یکی از کهنترین تمدنهای ایران، قرار دارد. مطالعات و طراحی این شهر جدید از سال ۱۳۶۶ آغاز شد و با هدف ایجاد یک مرکز فرهنگی-علمی و تحقیقاتی، طراحی محلههای آن بر پایه هویت علمی و پژوهشی شکل گرفت. در آبان ۱۳۹۹، گلبهار به عنوان مرکز شهرستان گلبهار تصویب شد و اکنون دومین نوینشهر ایران پس از پردیس است که به این جایگاه دست یافته است.
جمعیت
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت گلبهار ۳۶,۸۷۷ نفر در ۱۰,۸۵۴ خانوار بوده است. این شهر با رشد سریع خود، به مقصدی جذاب برای خانوادهها و دانشجویان تبدیل شده است.
آب و هوا
گلبهار آب و هوایی سرد و معتدل دارد. میانگین دمای سالانه ۱۱٫۷ درجه سانتیگراد است و بارش سالانه به ۲۵۷ میلیمتر میرسد. گرمترین ماه سال تیر (ژوئیه) با دمای ۲۳٫۴+ درجه و سردترین ماه دی (ژانویه) با دمای ۱٫۲- درجه است. بیشترین بارش در اسفند (مارس) با ۵۱ میلیمتر و کمترین آن در تیر با ۱ میلیمتر رخ میدهد. تغییرات دمایی ۲۴٫۶ درجهای در طول سال، تنوع آب و هوایی جذابی را ایجاد کرده است.
محلهها و بافت شهری
گلبهار در طرح جامع سال ۱۳۷۲ با ۴ فاز و مساحت ۴۰۰۰ هکتار طراحی شد. فازهای ۱ و ۲ با ۲۷۰۰ هکتار دارای طرح تفصیلی مشخص هستند و پس از طرح مسکن مهر در سال ۱۳۸۶، فازهای جدیدی به شهر اضافه شد. این شهر ۳۵ محله دارد که به دو دسته قدیمی و جدید تقسیم میشوند. از محلههای قدیمی میتوان به اندیشه، بهارستان، خاوران، فرهنگ، پردیس، پرند و گلشن اشاره کرد. محلههای جدید شامل مهر، فروردین، فردوس، جنت، بهشت، گلمکان، گلشهر، گلگشت، شهاب، رنگینکمان، خورشید، آفتاب، هلال، کوکب، مهتاب، زهره، ستاره، سروستان، گلستان، کیهان، آسمان، باران، بوستان، منطقه ویژه، اشتغال و سنجاقک هستند.
یکی از ویژگیهای منحصربهفرد گلبهار، وجود چهار باغشهر با خانههای ویلایی بزرگ و زیبا است. محلههای ۷، ۸ و ۱۲ نیز ویلایی هستند و بیشتر قطعات به صورت همکف ساخته شدهاند، هرچند ضابطه ساخت دوبلکس است. بیش از ۹۵ درصد قطعات به صورت همکف اجرا شدهاند.
مسکن مهر
در گلبهار، ۳۹,۸۳۶ واحد مسکن مهر در ۳۰ محله ساخته شده است. بخشی از نهضت ملی مسکن نیز در فاز سه این شهر در حال اجراست.
شهرداری و شورای شهر
شهرداری گلبهار در سال ۱۳۹۳ آغاز به کار کرد و در بهمن ۱۴۰۱ به درجه ۸ ارتقا یافت. از اسفند ۱۴۰۲، علیرضا عصمتپرست به عنوان شهردار فعالیت میکند. شورای اسلامی شهر ۵ عضو دارد: علیاکبر رستگار (رئیس)، ناصر جعفرزاده (نایبرئیس و رئیس کمیسیون فرهنگی)، ماریا فرشچی (رئیس کمیسیون توسعه و سرمایهگذاری)، سیدمحمد سیدعبدالهی و مهدی جانعلیزاده قزوینی (منشی و خزانهدار).
مراکز آموزشی و دانشگاهها
گلبهار به عنوان یک شهر دانشگاهی شناخته میشود. بزرگترین دانشگاه آزاد شرق کشور در این شهر ساخته شده است. دانشگاههای علم و صنعت و سناباد نیز در گلبهار فعالیت میکنند. علاوه بر این، مؤسسه آموزش عالی دولتی مهارتافزایی و اشتغالپذیری، اولین دانشگاه اشتغالمحور دولتی و از مؤسسات اقماری دانشگاه فردوسی مشهد، با مأموریت افزایش مهارت و اشتغالپذیری دانشآموختگان منطقه ۹ آموزش عالی در این شهر واقع شده است.
حمل و نقل
قطار شهری
یکی از مهمترین پروژههای حمل و نقل گلبهار، قطار شهری است که از سال ۱۳۹۱ آغاز شده است. این خط از ایستگاه کوهسنگی در مشهد شروع میشود و به موازات جاده مشهد-چناران به طول ۴۶ کیلومتر به گلبهار میرسد. پیشبینی میشود این قطار سریعالسیر در سال ۱۴۰۴ به بهرهبرداری برسد و نخستین قطعه از راهآهن مشهد-بجنورد-گرگان باشد.
مسیرهای ارتباطی
گلبهار در محور شمال به مشهد قرار دارد و از جاده ۲۲ قابل دسترسی است. آزادراه جدیدی از میدان نمایشگاه مشهد به گلبهار و چناران در حال ساخت است. متروی مشهد-گلبهار-چناران نیز در دست اجراست.
اماکن ورزشی، تاریخی و تفریحی
گلبهار با وجود جوانی، اماکن ورزشی، تاریخی و تفریحی متنوعی دارد. آثار ثبتشده تاریخی در نزدیکی این شهر، از جمله توس باستانی، ارزش بازدید دارند. مراکز تفریحی و باغشهرها نیز فضایی آرام برای گردشگران فراهم کردهاند. سامانه اطلاعات شهری گلبهار با نام «گلبهارمون» به شهروندان و بازدیدکنندگان خدمات ارائه میدهد.
نشریات محلی
گلبهار دارای چندین نشریه فعال است که از جمله آنها میتوان به «گلبهار نگین خراسان» و «کلام تازه» اشاره کرد.