جغرافیا
داراب از شمال با شهرستان‌های نی‌ریز و استهبان، از غرب با فسا، از جنوب غربی با زرین‌دشت، از جنوب با لارستان و از شرق با حاجی‌آباد استان هرمزگان هم‌مرز است.
تاریخچه
باستان‌شناسی
قدمت منطقه داراب که در گذشته «دارابگرد» نام داشت، بر پایه پژوهش‌های باستان‌شناسی به هزاره پنجم پیش از میلاد (عصر سفال نخودی، هم‌زمان با تمدن سیلک ۲ کاشان) می‌رسد. تپه‌های باستانی «مادوان» و «خسویه» از جمله آثار زیستگاه‌های انسانی در دوران ماقبل تاریخ هستند. بقایای شهر کهن دارابگرد که در ۷ کیلومتری جنوب شهر کنونی قرار دارد، به اوایل دوران هخامنشیان تعلق دارد. اما نقطه عطف این سرزمین، آغاز کار ساسانیان است؛ زمانی که اردشیر بابکان پس از «پیری»، حاکم اشکانی، بر این شهر تسلط یافت و سلسله ساسانیان را بنیان نهاد. به همین دلیل، دارابگرد را نخستین مقر حکومتی ساسانیان می‌دانند.
در عصر ساسانیان، دارابگرد اهمیت فراوانی داشت و آثار تاریخی آن دوره مانند نقش شاپور و قلعه نوایگان هنوز پابرجا هستند. همچنین ضرابخانه بزرگ دارابگرد که در دوران اسلامی نیز فعال بود، از دیگر یادگارهای این دوره است.
بر اساس روایات تاریخی و نوشته‌های مورخانی چون طبری، حمزه اصفهانی، یعقوبی و فردوسی، شهر دارابگرد توسط «دارا»ی بزرگ (داریوش بزرگ) ساخته شد. فردوسی در این باره می‌گوید:
چو داراب بنشست بر گاه خویش
بیاراست گیتی به آیین خویش
دارابگرد پیش از اسلام
شهر قدیم دارابگرد در دوران هخامنشیان منطقه‌ای آباد و پررونق بود و ظاهراً تحت حکومت آریارمنه قرار داشت. در دوران سلوکیان و اشکانیان، این ولایت دارای حکومتی نیمه‌مستقل بود و پادشاهان آن از حاکمان پارس اطاعت می‌کردند. آخرین امیر دارابگرد در عصر اشکانیان «پیری» یا «تیری» نام داشت و اردشیر بابکان در نزد او پرورش یافت.
ورود اسلام
دارابگرد در سال ۲۳ هجری توسط سپاهیان مسلمان فتح شد و حکومت آن به سرداران عرب و سپس خاندان شبانکاره رسید. این شهر تا سده پنجم هجری همواره آبادان بود. در عهدنامه صلح میان حسن بن علی و معاویه، تنها خراج این شهر به حسن بن علی واگذار شد که نشان از اهمیت دارابگرد در آن روزگار دارد.
سلجوقیان
در سده پنجم هجری، تهاجم گسترده سلجوقیان آسیب و ویرانی زیادی به بار آورد. اهالی به ناحیه جدیدی در شرق شهر کنونی به نام «تنگ رمبه» کوچ کردند، اما پس از حمله دوباره سلاجقه و تصرف قلعه رمبه، به محل کنونی داراب عزیمت کردند.
حمله مغولان
شهر کنونی در دوران ایلخانان مغول و تیموریان نیز مورد حمله قرار گرفت و خسارات زیادی دید.
صفویان و زندیان
در عصر صفویه، با توجه به حکام وقت و قرار گرفتن زمین‌های این شهر تحت عنوان «اراضی خاصه»، داراب رو به آبادانی گذاشت و به گفته منابع تاریخی، یکی از پنج وزیرنشین فارس محسوب می‌شد. این شهر تا دوران زندیه از ولایات مهم فارس بود.
قاجار
در دوره قاجار، داراب به دلیل زمین‌های وسیع و حاصلخیز مورد توجه حاکمان ایالتی قرار گرفت، اما با پیشروی ایل‌های ترک و عرب به صحنه جنگ و درگیری تبدیل شد و از پیشرفت بازماند.
جمعیت
بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت داراب ۷۰,۲۳۲ نفر بوده است. این شهر هفتمین شهر پرجمعیت استان فارس و سومین شهر پرجمعیت جنوب استان است.
مردم‌شناسی
زبان اصلی و رسمی مردم شهرستان داراب، فارسی است. همچنین زبان‌های ترکی و عربی در بسیاری از روستاهای این شهرستان رایج هستند.
آب و هوا
داراب در منطقه نیمه‌خشک گرم قرار دارد. میانگین دمای سالانه حدود ۲۲.۷ درجه سانتی‌گراد و میانگین بارش سالانه نزدیک به ۲۷۰ میلی‌متر است. بیش‌ترین دمای ثبت‌شده در تابستان به ۴۷ درجه بالای صفر و کم‌ترین آن در زمستان به ۶ درجه زیر صفر می‌رسد.
مکان‌های گردشگری
دارابگرد
بنای تاریخی دارابگرد مربوط به دوره هخامنشیان است که هر ساله شمار زیادی از آن بازدید می‌کنند. این شهر قدیمی به صورت دایره‌ای بزرگ بوده و امروزه تنها تلی از خاک و خندقی به جا مانده که در زمان حمله دشمنان آن را پرآب می‌کردند. همچنین بقعه دحیه کلبی (از اصحاب پیامبر اسلام) و امامزاده پیرمراد در این شهرستان قرار دارند.
چشمه گلابی
چشمه گلابی یکی از چشمه‌های پرآب استان فارس است که در ۱۷ کیلومتری شهر داراب قرار دارد. نام این چشمه به دلیل شباهت ظاهری آن به میوه گلابی است. این چشمه سه خروجی آب شیرین و زلال دارد و اطراف آن به دلیل جریان آب، بسیار سرسبز و زیبا شده است. چشمه گلابی یکی از اصلی‌ترین تفرجگاه‌های شهرستان داراب است و در فصول گرم سال پذیرای خیل گردشگران است.
سد رودبال
سد رودبال در ۲۲ کیلومتری جاده داراب-استهبان واقع شده است. این سد از نوع خاکی و سنگریزه‌ای با هسته رسی است و ۸۳ متر ارتفاع دارد. حجم سد ۸۲ میلیون متر مکعب است و کارایی آن تولید برق و تأمین آب شرب شهرستان‌های داراب، زرین‌دشت و استهبان است.
آبشارهای تنگه رغز داراب
تنگه رغز در ۳۰ کیلومتری شهرستان داراب و در جنوب استان فارس قرار دارد. این تنگه که با دیواره‌هایی بلند محصور شده، به دلیل چشمه‌های فراوان، میزبان ۶۴ آبشار است که از این تعداد ۱۲ آبشار نیازمند فرود با طناب هستند. ارتفاع فرودها از ۶ تا ۶۵ متر متغیر است و حوضچه‌های زیر آبشارها عمقی بین ۶ تا ۲۰ متر دارند.
دره رغز به طول تقریبی ۴ کیلومتر، ۶۰ آبشار و حوضچه طبیعی را در خود جای داده است. از جمله آبشارهای معروف آن می‌توان به آبشار نگین (ارتفاع ۱۶ متر)، آبشار آذرخش (ارتفاع ۶۵ متر) و آبشار وداع (ارتفاع ۳۸ متر) اشاره کرد.
⚠️ نکته مهم: پیمایش دره رغز نیازمند تجهیزات فنی و همراهی یک راهنمای محلی است. بهترین زمان برای بازدید از اول فروردین تا اواخر مهرماه است.
اقتصاد
اقتصاد داراب عمدتاً بر پایه کشاورزی استوار است. از جمله محصولات و سوغات‌های آن می‌توان به مرکبات (به‌ویژه پرتقال)، برگه زردآلو، گندم، جو، بنشن، پنبه، انگور، بادام، لیمو، نارنگی، گل محمدی، انجیر نوایگان و خرما اشاره کرد. فرش‌بافی با طرح کاشان نیز در داراب رواج دارد و بیشتر در روستاهای نوایگان و تنگ طه انجام می‌شود. از نظر صنعت، دو کارخانه مهم سیمان و تولید لوله پلی‌اتیلن در این شهرستان فعال هستند.
ره آوردها
سوغات اصلی داراب شامل پرتقال داراب (معروف‌ترین محصول)، برگه زردآلو، انجیر، فرش دستباف و صنایع دستی محلی است.
روز داراب
پنجم فروردین ماه از دیرباز برای مردم داراب روزی شاخص بوده است. در این روز، جشن بزرگ «روز داراب» با اجرای برنامه‌های متنوع و آداب بومی محلی برگزار می‌شود. ثبت ملی «روز دارابگرد» نیز در دستور کار حوزه میراث فرهنگی داراب قرار دارد.
دانشگاه‌ها و مراکز علمی
داراب دارای مراکز علمی و دانشگاهی متعددی است که در زمینه‌های کشاورزی، فنی، پزشکی و علوم دینی فعالیت می‌کنند و دانشجویانی از سراسر منطقه را جذب می‌کنند.
تاکسیرانی
ناوگان تاکسیرانی داراب در چهار گروه تاکسی‌های گردشی، خطی، آژانس و بی‌سیم فعال است. همچنین سه سرویس تاکسی آنلاین اسنپ، ماکسیم و نت‌رو در این شهر در دسترس هستند.
روستاهای شهرستان داراب
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان داراب ۳۳۴ آبادی در ۱۲ دهستان و ۳ بخش ثبت شده است که ۱۴۱ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۸۰٬۷۱۳ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان داراب ببینید.
دهستان‌های شهرستان داراب
- دهستان هشیوار — بخش مرکزی، ۴۱ آبادی، ۱۰٬۴۸۲ نفر جمعیت
- دهستان آبشور — بخش فورگ، ۱۶ آبادی، ۱۰٬۲۱۸ نفر جمعیت
- دهستان بالش — بخش مرکزی، ۴۰ آبادی، ۹٬۵۶۷ نفر جمعیت
- دهستان فسارود — بخش مرکزی، ۳۰ آبادی، ۸٬۱۸۹ نفر جمعیت
- دهستان نصروان — بخش مرکزی، ۱۷ آبادی، ۷٬۸۵۸ نفر جمعیت
- دهستان رستاق — بخش رستاق، ۳۴ آبادی، ۷٬۲۴۲ نفر جمعیت
- دهستان فورگ — بخش فورگ، ۲۲ آبادی، ۶٬۵۳۷ نفر جمعیت
- دهستان پاسخن — بخش مرکزی، ۲۲ آبادی، ۵٬۹۰۸ نفر جمعیت
- دهستان بختاجرد — بخش مرکزی، ۱۸ آبادی، ۵٬۲۸۸ نفر جمعیت
- دهستان قریه الخیر — بخش مرکزی، ۱۰ آبادی، ۴٬۰۱۶ نفر جمعیت
- دهستان قلعه بیابان — بخش مرکزی، ۲۸ آبادی، ۲٬۹۷۴ نفر جمعیت
- دهستان کوهستان — بخش رستاق، ۵۶ آبادی، ۲٬۴۳۴ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان داراب
- روستای فدامی — دهستان آبشور، ۴٬۰۸۷ نفر
- روستای رستاق — دهستان رستاق، ۳٬۶۸۰ نفر
- روستای مرز — دهستان آبشور، ۳٬۵۱۲ نفر
- روستای دوبرجی — دهستان فورگ، ۲٬۵۶۶ نفر
- روستای لای زنگان — دهستان رستاق، ۲٬۴۲۹ نفر
- روستای بانوج — دهستان هشیوار، ۲٬۴۰۲ نفر
- روستای چمن مروارید — دهستان بالش، ۲٬۳۲۳ نفر
- روستای ده خیرپایین — دهستان قریه الخیر، ۱٬۹۸۷ نفر
- روستای تنگکتویه — دهستان بالش، ۱٬۸۴۸ نفر
- روستای شه نان — دهستان هشیوار، ۱٬۷۵۶ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی داراب
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۳۱ شعبه از ۱۲ بانک در شهرستان داراب فعال است که ۴ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های داراب بانک ملی ایران با ۷ شعبه، بانک کشاورزی با ۶ شعبه و بانک سپه با ۶ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در داراب
- شعب بانک ملی ایران در داراب — ۷ شعبه، ۴ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک کشاورزی در داراب — ۶ شعبه
- شعب بانک سپه در داراب — ۶ شعبه
- شعب بانک مسکن در داراب — ۲ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در داراب — ۲ شعبه
- شعب بانک ملت در داراب — ۲ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در داراب — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در داراب — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در داراب — ۱ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در داراب — ۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در داراب — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در داراب — ۱ شعبه
بیمارستان‌های داراب
در ایران‌گاه ۳ بیمارستان از شهرستان داراب ثبت شده است که مجموعاً ۲۰۰ تخت فعال دارند.
- بیمارستان امام حسن مجتبی (ع) داراب — عمومی، ۲۰۰ تخت فعال
- بیمارستان در حال ساخت جنت شهر داراب — عمومی
- بیمارستان در حال ساخت داراب — عمومی
نظرهای مخاطبان دربارهٔ داراب
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر