نام
نام اصلی این شهر «دێولان» است و مردم محلی همچنان با همین نام از آن یاد می‌کنند. «دهگلان» نامی جدید و مستعار است. اما ریشه «دێولان» به کجا بازمی‌گردد؟ این واژه از دو بخش تشکیل شده: «دیو» که در زبان‌های کهن آریایی به معنای خدا بوده است، و «لان» به معنای جایگاه. بنابراین «دێولان» یعنی جایگاه خدا؛ نامی که شکوه و تقدس این سرزمین را از هزاران سال پیش فریاد می‌زند.
موقعیت جغرافیایی و آب و هوا
شهرستان دهگلان در شرق استان کردستان، با مساحتی بالغ بر ۲۵۰۰ کیلومتر مربع و در ارتفاع ۱۸۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد. این شهرستان از شمال به بیجار و دیواندره، از شرق به قروه، از جنوب به کامیاران و سنقر، و از غرب به سنندج محدود می‌شود. آب و هوای دهگلان بسیار متنوع است: زمستان‌هایی سرد و پربرف، و تابستان‌هایی دلنشین و معتدل که هر گردشگری را مجذوب خود می‌کند.
مردم‌شناسی
جمعیت
بر اساس سرشماری سال ۱۴۰۰، جمعیت شهر دهگلان بالغ بر ۶۵,۴۰۰ نفر پیش‌بینی شده است. نکته جالب توجه این است که جمعیت ساکن در روستاهای شهرستان (۳۳,۹۰۰ نفر) از جمعیت شهری (۳۱,۵۰۰ نفر) بیشتر است. این آمار نشان‌دهنده بافت روستایی و کشاورزی منطقه است.
زبان و مذهب
مردم دهگلان به زبان کردی و با گویش اردلانی (لیلاخی) سخن می‌گویند. در برخی روستاها مانند جوانمردآباد، باشماق و قادرمرز، گویش کردی گورانی نیز رایج است. تمامی مردم این دیار مسلمان و پیرو مذهب سنی شافعی هستند.
جاذبه‌های گردشگری و تاریخی
نوشته تاریخی ۲۲ هزار سال قبل از میلاد
در دامنه کوهی در منطقه، یک سنگ‌نوشته تصویری با خط هیروگلیف وجود دارد که قدمت آن به ۲۲ هزار سال قبل از میلاد بازمی‌گردد. این اثر که در دوره افشاریان نیز مورد توجه بوده، در کنار بقایای یک آتشکده باستانی قرار دارد. خاکسترهای به‌جامانده درون صخره‌ها گواهی بر قدمت این مکان مقدس است. اهالی منطقه این مکان را زیارتی می‌دانند و در گذشته مراسم‌های مهم خود را در آن برگزار می‌کردند. این اثر تاریخی در سال ۱۳۸۱ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.
کوه و مقبره شیدا
کوه شیدا با ارتفاع ۲۲۳۲ متر، یکی از نمادهای شهر دهگلان است. این کوه در میان مردم محلی به «کوه شیطه» یا «کوه شیا» (به معنای کوه نور) معروف است. بر فراز این کوه، آرامگاهی گنبدی شکل به نام «شیدای نازار» قرار دارد که بنا به روایت‌ها، آرامگاه امان‌الله خان والی کردستان است. این آرامگاه نیز در سال ۱۳۸۱ به ثبت ملی رسیده است. در مسیر کوهپیمایی، با پوشش گیاهی متنوعی مانند درختان بادام، گون، درمنه، گندمیان و مرزه کوهی روبرو خواهید شد.
شیطان بازار
در دو کیلومتری کوه شیدا، منطقه‌ای شگفت‌انگیز به نام «شیطان بازار» قرار دارد. ویژگی منحصربه‌فرد این منطقه، سنگ‌های آهکی است که در اثر فرسایش باد و باران به شکل‌های عجیبی مانند انسان و حیوان درآمده‌اند. این منظره‌های حیرت‌انگیز، گردشگران بسیاری را به این منطقه می‌کشاند.
کوه هفت‌سواران
کوه هفت‌سواران در منطقه لیلاخ، میان دو روستای جوانمردآباد و کله‌ره‌ش واقع شده است. این کوه برای اهالی منطقه، کوهی مقدس و زیارتی-تفریحی محسوب می‌شود. شواهد نشان می‌دهد که این مکان در دوره اشکانیان آتشکده و محل تدفین مردگان بوده است. روایت محلی می‌گوید که هفت سوارکار شجاع که در برابر حمله مغولان مقاومت کرده و جان باخته‌اند، در این کوه به خاک سپرده شده‌اند.
سدهای سورال و سنگ سیاه
سد سورال در ۲۰ کیلومتری جنوب غرب دهگلان، مکانی ایده‌آل برای تفریح و گذراندن اوقات فراغت است. هرچند در حال حاضر امکانات رفاهی چندانی ندارد، اما برنامه‌هایی برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در این منطقه وجود دارد. سد سنگ سیاه نیز در ۲۰ کیلومتری جنوب شرق دهگلان، محلی محبوب برای ماهیگیری و تفرج است.
بانک‌ها و شعب بانکی دهگلان
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۱۲ شعبه از ۹ بانک در شهرستان دهگلان فعال است که ۲ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز هستند. پرشعبه‌ترین بانک‌های دهگلان بانک کشاورزی با ۳ شعبه و بانک ملی ایران با ۲ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در دهگلان
- شعب بانک کشاورزی در دهگلان — ۳ شعبه
- شعب بانک ملی ایران در دهگلان — ۲ شعبه، ۲ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک مسکن در دهگلان — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در دهگلان — ۱ شعبه
- شعب بانک ملت در دهگلان — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در دهگلان — ۱ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در دهگلان — ۱ شعبه
- شعب بانک سپه در دهگلان — ۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در دهگلان — ۱ شعبه
بیمارستان‌های دهگلان
در ایران‌گاه یک بیمارستان از شهرستان دهگلان ثبت شده است که ۴۱ تخت فعال دارد.
- بیمارستان شهداء دهگلان — عمومی، ۴۱ تخت فعال
نظرهای مخاطبان دربارهٔ دهگلان
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر