تاریخ شوش
شوش از اوایل هزاره چهارم پیش از میلاد موجودیت خود را در صحنه تاریخ نشان داده و از همان ابتدا به عنوان مرکزی هنری، صنعتی، تجاری و سیاسی شناخته می‌شده است. این شهر در زمان ایلامی‌ها به عنوان پایتخت سیاسی و مذهبی انتخاب شد و تا سال ۶۴۰ پیش از میلاد که توسط آشور بانیپال ویران گردید، اهمیت خود را حفظ کرد.
ویژگی منحصربه‌فرد شوش این است که آثار و مدارک فراوانی از دوره‌های مختلف تاریخی ایران، از جمله ساسانیان و دوره اسلامی، در آن به دست آمده است. این ویژگی باعث شده که شوش به موزه‌ای از دوره‌های مختلف پیش از تاریخ و تاریخی و اسلامی ایران تبدیل شود.
شهر باستانی شوش در ۱۵۰ کیلومتری شرق رود دجله واقع شده و از حدود ۲۷۰۰ پیش از میلاد پایتخت بوده است. این پایتختی تا پایان شاهنشاهی هخامنشی ادامه یافت که بالغ بر ۳۰۰۰ سال می‌شود. ایلامیان در این شهر و منطقه ۲۰۰۰ سال به مرکزیت شوش پادشاهی داشته‌اند. قبل از حمله مغول، شوش بسیار آباد بود و مردم زیادی در آن زندگی می‌کردند، اما پس از حملات ویرانگر مغول، قابلیت سکونت شهر کاهش یافت.
یکی از جالب‌ترین جنبه‌های تاریخ شوش، نقش زنان در جامعه آن دوران است. در ایلام و مرکز آن شهر شوش، مانند دیگر سرزمین‌های باستانی، حوزه فعالیت زن محدود به خانه نبود. زنان نیز مانند مردان اسناد امضا می‌کردند، به داد و ستد می‌پرداختند، ارث می‌بردند و وصیت می‌کردند. در اسناد ایلامی نخستین، بارها به نام مادر، خواهر یا دختر پادشاه برمی‌خوریم.
شوش در دوره هخامنشیان شکوه گذشته خود را بازیافت و چهارراه شرق و غرب گردید. راه شاهی که به دستور داریوش بزرگ ساخته شد، شهر شوش را به پاسارگاد، تخت جمشید و دیگر شهرهای امپراتوری از جمله سارد پایتخت لیدیه پیوند می‌داد. این راه‌ها نه تنها برای اهداف نظامی و تجاری، بلکه برای انتقال فرهنگ‌ها و باورهای گوناگون نیز اهمیت داشتند.
تپه‌های باستانی شوش
تپه جوی، تپه جعفرآباد، تپه بند بال، بوهلان و تپه معروف آکروپل شوش از تپه‌های معروف پیش از تاریخ این منطقه هستند. این تپه‌ها متعلق به دوره سوزیانا هستند و نشان می‌دهند که انسان در ۹۰۰۰ سال پیش از میلاد در این منطقه کشاورزی می‌کرده است.
شوش یکی از قدیمی‌ترین شهرهای جهان است. حفاری‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که این منطقه در ۹۰۰۰ سال پیش از میلاد محل سکونت کشاورزان بوده است. در ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد، مردم در قلعه زندگی می‌کردند و از ۴۰۰۰ سال پیش زندگی در شوش به صورت شهری درآمده است.
آشوربانیپال بین سال‌های ۴۶۵-۴۶۰ قبل از میلاد شهر شوش را فتح کرد و آن را با خاک یکسان کرد. اما داریوش اول هخامنشی آنجا را بازسازی نمود و کاخ آپادانای خود را در تپه شاهی برپا کرد. خشایارشا نیز در شوش زندگی می‌کرده است. متأسفانه در زمان اردشیر اول، آتش‌سوزی بزرگی بیشتر بناهای شوش را از بین برد.
مردم
امروزه شوش، سکونتگاه اقوام مختلف ایرانی است، از جمله عرب، لر، دزفولی، کرد و غیره. این تنوع قومی، شوش را به شهری با فرهنگی غنی و رنگارنگ تبدیل کرده است.
باستان‌شناسان فرانسوی و غارت شوش
داستان کاوش‌های باستان‌شناسی در شوش، داستانی پر از فراز و نشیب است. بنیامین تودلایی جزو نخستین جهانگردان اروپایی بود که به شوش سفر کرد و تشخیص داد که این منطقه همان شوشان تورات است.
در دوره قاجار، قراردادهایی ننگین بین ایران و فرانسه منعقد شد که به موجب آن، امتیاز انحصاری کاوش‌های باستان‌شناسی در ایران به مدت ۶۰ سال به دولت فرانسه واگذار گردید. متأسفانه، دو زوج فرانسوی به نام‌های مارسل و مادام ژان دیولافوا، ۵۵ صندوق از آثار تاریخی را بدون اطلاع مقامات ایرانی از کشور خارج و به فرانسه منتقل کردند. بعدها نیز با دادن رشوه، ۳۲۷ صندوق دیگر از آثار تاریخی ایران را با کشتی خارج کردند.
این آثار امروزه در موزه لوور نگهداری می‌شوند. با این حال، در سال‌های اخیر، باستان‌شناسانی مانند ژان فرانسوا پرون به صورت علمی و ارزشمند در این منطقه کاوش کرده‌اند.
کشفیات جدید باستان‌شناسی
با ساماندهی انبارهای قلعه شوش، اشیاء استثنایی و منحصربه‌فردی کشف شده است که تاکنون ناشناخته باقی مانده بودند. این اشیاء شامل تصویر معبد کلبه‌ای، قایق بادبانی سفالی مربوط به ۴۴۰۰ سال پیش از میلاد، انبوه مهر کتیبه‌دار و گل‌نوشته‌هایی به خط آغازین ایلامی است. این یافته‌های جدید اکنون در دست پژوهشگران و دانشجویان ایرانی و خارجی برای مطالعه و استفاده به عنوان منابع رساله‌های کارشناسی ارشد و دکترا قرار گرفته است.
مذهب و بزرگان شهر شوش
مذهب در اوایل دوران اسلامی
مقدسی می‌گوید: مردم شوش و توابعش حنبلی و جبّی هستند و نیمی از مردم اهواز شیعه‌اند. حنفی بسیار نیز آنجا هست. فقیهان و پیشوایان بزرگ دارند.
آرامگاه دانیال نبی
آرامگاه دانیال نبی در ساحل شرقی رودخانه شاوور، رو به روی تپه ارگ واقع شده است. این مکان مدفن یکی از پیامبران بنی اسرائیل، دانیال، است که در تورات کتابی با دوازده باب به او اختصاص دارد. بقعه شامل دو حیاط است که دور تا دور آنها حجره‌ها و ایوان‌هایی ساخته شده است. گنبد بارگاه به صورت شش‌ضلعی در ۲۵ طبقه مضرس است و با کاشی‌های رنگارنگ بسیار زیبایی تزئین شده است.
بقعه دِعْبِل خُزاعی
یکی دیگر از بناهای تاریخی و مذهبی شهرستان شوش، آرامگاه دعبل خزاعی، شاعر اهل بیت، است. این آرامگاه در بخش شمالی شهر باستانی شوش واقع شده است.
آب و هوا
هوای شوش گرم و خشک است. بالاترین دما در تابستان بالای ۵۰ درجه سانتی‌گراد و کمترین دما ۱ درجه بالای صفر است. آب و هوای این شهر متأثر از اثر پرفشار جنب‌حاره‌ای است که باعث می‌شود بعضی از ایام تابستان هوا شرجی باشد.
ثبت جهانی شوش
محوطه تاریخی شوش به عنوان هجدهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. این پرونده در ۱۳ تیر ماه ۱۳۹۴ در نشست یونسکو در شهر بن آلمان به ثبت جهانی رسید. پرونده میراث فرهنگی شوش شامل کاخ شائور، آپادانا، دروازه شرقی، هدیش، شهر پانزدهم، روستای هخامنشی، مسجد جامع شوش و مجموعه بناهای دوره اسلامی، تپه‌های آکروپول و قلعه فرانسوی‌ها است.
اقتصاد شهر شوش
حیات اقتصادی شهر شوش با احداث راه اصلی تهران-خرمشهر و راه‌آهن سراسری آغاز گردید. اهمیت تاریخی آن نیز موجبات توجه و جذب جهانگردان و مشتاقان زیارت بارگاه دانیال نبی را فراهم آورد. با احداث سد دز، شبکه خطوط انتقال انرژی، سیستم آبیاری مدرن و ایجاد کشت و صنعت‌ها، شهر شوش شاهد تحول اقتصادی عظیمی شده است.
طبیعت و جاذبه‌ها
شوش دارای بیش از سه هزار نفر شتر است که تراکم آنها در روستای عنکوش منطقه چنانه شوش است. وجود سه رودخانه کرخه، دز و شاوور، این شهرستان را از نظر کشاورزی در استان خوزستان ویژه و ممتاز نموده است. پوشش گیاهی اطراف رودخانه کرخه و دز امکان ایجاد بزرگ‌ترین اماکن تفریحی منطقه را فراهم کرده است.
جاذبه‌های گردشگری
زیگورات چغازنبیل
زیگورات چغازنبیل نیایشگاهی باستانی است که در زمان ایلامی‌ها و در حدود ۱۲۵۰ پیش از میلاد ساخته شده است. این سازه در سال ۱۹۷۹ اولین اثر تاریخی از ایران بود که در فهرست میراث جهانی یونسکو جای گرفت. خاورشناسان زیگورات شوش را نخستین ساختمان مذهبی ایران می‌دانند.
کاخ اردشیر (کاخ شاوور)
در سمت غربی رودخانه شاوور، کاخی کشف شده که به سبب همجواری با این رودخانه به همین نام مشهور است. این کاخ دارای تالاری به اندازه ۳۴/۶ در ۳۷/۵ متر با ۶۴ ستون است و توسط اردشیر دوم بنا گردیده است.
ایوان کرخه
ایوان کرخه آثار شهری از دوره ساسانیان است که در زمان شاپور دوم ساسانی ساخته شده است. این بنا کامل‌ترین و بزرگ‌ترین شهر مدفون شده ساسانی است.
کاخ آپادانای شوش
کاخ آپادانای شوش قصر زمستانی شاهان هخامنشی بوده است. این کاخ به دستور داریوش بزرگ در حدود سال‌های ۵۱۵-۵۲۱ پیش از میلاد ساخته شد. دیوارهای کاخ از خشت و ستون‌های آن از جنس سنگ است. متأسفانه، در سال ۱۸۸۰ میلادی، باستان‌شناسان فرانسوی ستون‌ها و سرستون‌های کاخ را با اره بریدند و به فرانسه منتقل کردند. امروزه بیشتر اشیاء خارج شده در موزه لوور نگهداری می‌شوند.
هفت تپه
محوطه باستانی هفت تپه حدود ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر شوش واقع شده و از تپه‌های بسیاری تشکیل شده است. در این محوطه، آرامگاهی با سکوی بزرگ و حدود ۲۱ یا ۲۲ اسکلت کشف شده است.
قلعه شوش
قلعه شوش توسط ژاک دمورگان فرانسوی برای سکونت باستان‌شناسان فرانسوی ساخته شد. از مهم‌ترین آثار به دست آمده از این تپه‌ها، می‌توان به مجسمه معروف ملکه ناپیر اسوستون، لیوان مشهور سفالی شوش و قانون حمورابی اشاره کرد.
پارک بادی شوش یا پارک میراث فرهنگی
پارک بادی شوش فضای سبزی است در بدو ورود به شهر شوش که محل اسکان رایگان مهمانان در ایام نوروز و محلی برای تفریح مردم شوش است.
مراسم مذهبی
عید فطر یکی از اعیاد مذهبی مهم در شوش و خوزستان است. مردم این استان عید فطر را با آداب و رسوم خاصی گرامی می‌دارند. مراسم شادی و عزا در شوش، تک‌قومی نیست و همه اقوام لر، عرب، لر بختیاری و دزفولی در شادی و غم با هم شریکند.
صنایع دستی
نقاشی روی سفال، نقاشی روی چوب، تذهیب، منبت چوب، معرق چوب، سفالگری، کپو بافی، محرق ساقه گندم، سرمه‌دوزی، چغ‌بافی و قالی‌بافی از جمله صنایع دستی این شهرستان هستند.
روستاهای شهرستان شوش
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، در شهرستان شوش ۲۲۹ آبادی در ۷ دهستان و ۳ بخش ثبت شده است که ۱۷۲ آبادی از آنها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آنها ۱۱۸٬۰۷۲ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان شوش ببینید.
دهستان‌های شهرستان شوش
- دهستان حسین آباد — بخش مرکزی، ۴۴ آبادی، ۴۲٬۲۰۰ نفر جمعیت
- دهستان سیدعباس — بخش شاوور، ۵۱ آبادی، ۲۰٬۱۷۳ نفر جمعیت
- دهستان شاوور — بخش شاوور، ۱۷ آبادی، ۱۷٬۴۴۸ نفر جمعیت
- دهستان آهودشت — بخش شاوور، ۳۸ آبادی، ۱۴٬۱۹۸ نفر جمعیت
- دهستان بن معلی — بخش مرکزی، ۲۱ آبادی، ۹٬۱۱۴ نفر جمعیت
- دهستان سرخه — بخش فتح المبین، ۳۴ آبادی، ۹٬۰۸۲ نفر جمعیت
- دهستان چنانه — بخش فتح المبین، ۲۴ آبادی، ۵٬۸۵۷ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان شوش
- روستای عمله تیمور — دهستان حسین آباد، ۸٬۴۹۳ نفر
- روستای رشگشاوور — دهستان شاوور، ۸٬۳۵۱ نفر
- روستای شهرک سلمان فارسی — دهستان حسین آباد، ۶٬۴۱۸ نفر
- شرکت سهامی کاغذسازی پارس — دهستان حسین آباد، ۵٬۹۱۹ نفر
- روستای عمله سیف — دهستان بن معلی، ۳٬۵۳۵ نفر
- روستای خویس — دهستان شاوور، ۳٬۴۵۱ نفر
- روستای شهرک بهرام — دهستان بن معلی، ۳٬۳۲۰ نفر
- روستای عبدالخان پایین — دهستان سیدعباس، ۲٬۶۳۸ نفر
- روستای شهرک دانیال شوش — دهستان حسین آباد، ۲٬۵۵۸ نفر
- روستای صالح مشطت — دهستان سرخه، ۲٬۵۵۴ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی شوش
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۲۵ شعبه از ۱۱ بانک در شهرستان شوش فعال است. پرشعبه‌ترین بانک‌های شوش بانک کشاورزی با ۵ شعبه، بانک سپه با ۵ شعبه و بانک صادرات ایران با ۴ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در شوش
- شعب بانک کشاورزی در شوش — ۵ شعبه
- شعب بانک سپه در شوش — ۵ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در شوش — ۴ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در شوش — ۳ شعبه
- شعب بانک تجارت در شوش — ۲ شعبه
- شعب بانک مسکن در شوش — ۱ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در شوش — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در شوش — ۱ شعبه
- شعب پست بانک ایران در شوش — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه رسالت در شوش — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در شوش — ۱ شعبه
بیمارستان‌های شوش
در ایران‌گاه ۲ بیمارستان از شهرستان شوش ثبت شده است که مجموعاً ۱۴۸ تخت فعال دارند.
- بیمارستان نظام مافی شوش — عمومی، ۱۴۸ تخت فعال
- کلینیک ویژه نظام مافی — عمومی
نظرهای مخاطبان دربارهٔ شوش
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر