نامگذاری
نام پیشین این شهر «کوچان» یا «کُچان» بوده است. روستاهای اطراف مانند «چورکوچان»، «سیاکوچه» و «کوچصفهان» هنوز هم یادآور این نام کهن هستند. واژه «چورکوچان» از دو بخش «چؤر» (به معنی خراب و متروکه در گیلکی) و «کوچان» تشکیل شده که نشان می‌دهد روزگاری روستایی به نام کوچان در این مکان بوده و پس از ویرانی، شهر امروزی در کنار آن ساخته شده است.
با شهادت سید جلال‌الدین اشرف در این منطقه و دفن پیکرش در کوچان، نام این شهر به تدریج به «پیله أسسؤنه» (آستانه بزرگ)، سپس «أسسؤنه» و نهایتاً «آستانه اشرفیه» تغییر یافت. این شهر مملو از امامزاده‌ها و سادات است و به عنوان پایتخت مذهبی گیلان شناخته می‌شود.
موقعیت جغرافیایی
آستانه اشرفیه در فاصله ۳۵ کیلومتری رشت و تنها ۷ کیلومتری لاهیجان قرار دارد. از شمال نیز به بندر کیاشهر با فاصله ۱۷ کیلومتر می‌رسد. این شهر که روزگاری در ساحل چپ سفیدرود بود، با تغییر مسیر این رودخانه اکنون در سمت راست آن واقع شده است.
وجود سفیدرود در دل شهر، خاک آن را بسیار حاصلخیز کرده و باغ‌های کشاورزی سرسبز در کناره‌های رودخانه چشم‌اندازی تماشایی آفریده است. این رودخانه همچنین نقش مهمی در کنترل سیلاب‌های پاییزی و زمستانی دارد.
زبان
مردم خون‌گرم آستانه اشرفیه گیلک هستند و به زبان گیلکی با گویش بیه‌پیش سخن می‌گویند. مهمان‌نوازی و مهربانی آن‌ها زبانزد است.
کشاورزی
آستانه اشرفیه بهشت کشاورزان است! بادام زمینی، ابریشم، برنج، چای و حبوبات از مهم‌ترین محصولات این شهر به شمار می‌روند. سه محصول بادام زمینی، ابریشم و برنج آستانه شهرت جهانی دارند و از مرغوب‌ترین انواع خود در جهان هستند.
نکته شگفت‌انگیز این است که ۹۰ درصد بادام زمینی ایران در آستانه اشرفیه تولید می‌شود. مرغوب‌ترین و باکیفیت‌ترین بادام زمینی جهان در روستاهای «نبی دهکا» و «نقرده» این شهرستان کشت می‌شود و به خارج از کشور نیز صادر می‌گردد. در حالی که در ایران بادام زمینی بیشتر به صورت آجیل مصرف می‌شود، در کشورهای پیشرفته از آن برای تولید حدود ۲۰۰ محصول آرایشی، بهداشتی و غذایی استفاده می‌کنند.
میدان عمده میوه و تره‌بار
این میدان با ۴۷ حجره، بزرگ‌ترین و مدرن‌ترین میدان تره‌بار استان گیلان است و در روبروی دادگستری شهرستان قرار دارد.
اماکن برجسته
آرامگاه محمد معین
آرامگاه دکتر محمد معین، گردآورنده فرهنگ فارسی معین و ادیب و لغت‌شناس بزرگ ایرانی، در کنار حشمت‌رود این شهر قرار دارد. بازدید از این مکان برای علاقه‌مندان به زبان و ادب فارسی بسیار الهام‌بخش است.
بقعه سید جلال‌الدین اشرف
مهم‌ترین اثر تاریخی و مذهبی شهر، بقعه سید جلال‌الدین اشرف است. این بنا نخستین بار در سال ۳۱۱ هجری قمری توسط گوهرشاد خانم ساخته شد. اگرچه بارها بر اثر سیلاب‌های سفیدرود تخریب شد، آخرین بار در سال ۱۳۵۰ بازسازی و گنبد جدیدی بر آن ساخته شد. مسجد جنب حرم در شمال این امامزاده قرار دارد و فضایی روحانی و آرامش‌بخش برای زائران فراهم کرده است.
پل خشتی نیاکو
این پل که قدمت آن به قرن هشتم هجری می‌رسد، نماد هنر معماری و توانمندی گیلانیان است. پل خشتی نیاکو با ۵۰ متر طول و ۵ متر و ۸۰ سانتی‌متر عرض، در گذشته بر سر راه رشت به لاهیجان قرار داشت. سنگ‌فرش مستحکم کف پل و طاق اصلی آن به ارتفاع ۶ متر از سطح آب، هنوز پس از قرن‌ها پابرجاست. این اثر در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و اکنون در داخل روستای نیاکو مورد استفاده اهالی است.
سایر آثار تاریخی
- بقعه آقا سید محمد بن امام جعفر صادق
- بقعه آقاسیدحسن بن امام موسی‌کاظم در سیاه کوچه
- بقعه آقاسیدمحمد بن امام رضا در کماچال
- بقعه آقاپیر مزار در نیاکو
- بقعه آقاسید زکریا در روستای نبی دهکا
- مسجد دهشال
ساحل و بازار
پارک ساحلی آستانه با مناظر زیبای حاشیه سفیدرود، ساحل روستای نبی دهکا و محسن آباد در جاده آستانه به کیاشهر و تونل جنگلی صفرابسته از مکان‌های تفریحی محبوب هستند. دوشنبه بازار و پنجشنبه بازار این شهر نیز فرصت عالی برای خرید سوغات و تعامل با مردم محلی است.
دانشگاه‌ها
این شهر دارای رشته‌های مهندسی نرم‌افزار و مهندسی الکترونیک است.
تأسیسات فرهنگی و اجتماعی
آستانه اشرفیه در مسیر راه آسفالته استان گیلان به مازندران قرار دارد و با شهرهای رشت، لاهیجان، بندر کیاشهر، لنگرود و بندر انزلی مرتبط است. این شهر دارای ۷۲ مدرسه ابتدایی، ۳۰ مدرسه راهنمایی، ۱۱ دبیرستان و هنرستان، ۲ حوزه علمیه، ۲ کتابخانه عمومی، یک ورزشگاه، ۴ مسافرخانه و یک کودکستان است.
بازار موبایل
بازارچه جلالیه شماره یک با ۴۰ واحد، بزرگ‌ترین مرکز تعمیرات و فروش تلفن همراه در شهرستان آستانه اشرفیه و کیاشهر است.
صنعت
مهم‌ترین کارخانه‌های صنعتی شهرستان عبارتند از:
- کارخانه تولیدی پارچه سیمین بافت در روستای نازک‌سرا
- کارخانه پلاستیک‌سازی در جاده کمربندی
- کارخانه فرغون‌سازی در جاده بندر کیاشهر
- شرکت تولیدی گیلان مرغ
همچنین تعداد زیادی کارخانه چوب‌بری و برنج‌کوبی در این شهرستان فعال هستند.
آداب و رسوم
چادر واوینی (چادر واچینی)
یکی از رسوم جالب پیش از عروسی در این دیار، مراسم «چادر واچینی» است. چند روز پس از «اسباب واچینی» و قبل از عقد، مادر داماد به همراه عمه داماد و چند همسایه و یک خیاط به خانه عروس می‌روند و چادر عقد عروس را برش می‌دهند و با نخ کوک می‌زنند. این مراسم نشانه نزدیک شدن جشن عقد و اجازه به عروس برای آماده کردن لباس‌هایش است.
پنجشنبه بازار
پنجشنبه‌های هر هفته، روستاییان اطراف به این شهر می‌آیند و بازار سنتی و پرجنب‌وجوشی را شکل می‌دهند که تماشای آن خالی از لطف نیست.
روستاهای شهرستان آستانه اشرفیه
بر اساس دادههای ایرانگاه، در شهرستان آستانه اشرفیه ۸۴ آبادی در ۶ دهستان و ۲ بخش ثبت شده است که ۸۳ آبادی از آن‌ها دارای جمعیت ساکن هستند و مجموع جمعیت روستایی ثبت‌شده‌ی آن‌ها ۵۲٬۸۳۹ نفر است. فهرست کامل را در صفحه‌ی روستاهای شهرستان آستانه اشرفیه ببینید.
دهستان‌های شهرستان آستانه اشرفیه
- دهستان دهگاه — بخش کیاشهر، ۱۴ آبادی، ۱۰٬۸۳۰ نفر جمعیت
- دهستان گورکا — بخش مرکزی، ۱۸ آبادی، ۱۰٬۶۲۱ نفر جمعیت
- دهستان کیاشهر — بخش کیاشهر، ۱۴ آبادی، ۱۰٬۳۲۸ نفر جمعیت
- دهستان کیسم — بخش مرکزی، ۱۴ آبادی، ۸٬۶۴۲ نفر جمعیت
- دهستان دهشال — بخش مرکزی، ۱۶ آبادی، ۸٬۲۰۴ نفر جمعیت
- دهستان چهارده — بخش مرکزی، ۸ آبادی، ۴٬۲۱۴ نفر جمعیت
پرجمعیت‌ترین روستاهای شهرستان آستانه اشرفیه
- روستای کورکا — دهستان گورکا، ۲٬۲۰۶ نفر
- روستای تجن گوکه — دهستان کیسم، ۲٬۱۸۶ نفر
- روستای دهگاه — دهستان دهگاه، ۲٬۰۸۵ نفر
- روستای دستک — دهستان دهگاه، ۲٬۰۱۸ نفر
- روستای لسکوکلایه — دهستان کیاشهر، ۱٬۹۴۳ نفر
- روستای کیسم — دهستان کیسم، ۱٬۶۷۹ نفر
- روستای چورکوچان — دهستان گورکا، ۱٬۵۸۶ نفر
- روستای ششکل — دهستان دهشال، ۱٬۳۹۳ نفر
- روستای صفرابسته — دهستان کیاشهر، ۱٬۲۵۸ نفر
- روستای امیرکیاسر — دهستان کیاشهر، ۱٬۱۳۵ نفر
بانک‌ها و شعب بانکی آستانه اشرفیه
بر اساس دادههای ایرانگاه، ۲۹ شعبه از ۱۴ بانک در شهرستان آستانه اشرفیه فعال است که ۱ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز است. پرشعبه‌ترین بانک‌های آستانه اشرفیه بانک سپه با ۵ شعبه، بانک ملی ایران با ۳ شعبه و بانک مسکن با ۳ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در آستانه اشرفیه
- شعب بانک سپه در آستانه اشرفیه — ۵ شعبه
- شعب بانک ملی ایران در آستانه اشرفیه — ۳ شعبه، ۱ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک مسکن در آستانه اشرفیه — ۳ شعبه
- شعب بانک کشاورزی در آستانه اشرفیه — ۳ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در آستانه اشرفیه — ۳ شعبه
- شعب بانک ملت در آستانه اشرفیه — ۲ شعبه
- شعب پست بانک ایران در آستانه اشرفیه — ۲ شعبه
- شعب بانک تجارت در آستانه اشرفیه — ۲ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در آستانه اشرفیه — ۱ شعبه
- شعب بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در آستانه اشرفیه — ۱ شعبه
- شعب بانک پارسیان در آستانه اشرفیه — ۱ شعبه
- شعب بانک رفاه کارگران در آستانه اشرفیه — ۱ شعبه
- شعب بانک سینا در آستانه اشرفیه — ۱ شعبه
- شعب بانک توسعه تعاون در آستانه اشرفیه — ۱ شعبه
بیمارستان‌های آستانه اشرفیه
در ایرانگاه یک بیمارستان از شهرستان آستانه اشرفیه ثبت شده است که ۷۹ تخت فعال دارد.
- بیمارستان کوثر آستانه اشرفیه — عمومی، ۷۹ تخت فعال
نظرهای مخاطبان دربارهٔ آستانه اشرفیه
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر