نام
در ریشه‌شناسی نام «گراش»، نظریه‌های جذابی وجود دارد. محمودرضا دستغیب بهشتی آن را به معنی «جای خوب» می‌داند؛ جایی که «گِ» به معنی خوب و «راش» نشانه مکان است. برخی دیگر آن را برگرفته از «گِرِشَه» می‌دانند، نوعی خاک مارنی که در منطقه به وفور یافت می‌شود. دیدگاهی دیگر، نام شهر را با «گَبراش» به معنی سرزمین گبرنشین (زرتشتیان) مرتبط می‌داند و نظریه‌ای هم آن را از «گِرا» به معنی روشنایی و شعله‌وری گرفته است. در فارسی میانه نیز احتمال می‌رود «گراش» از «آگراش» (آتشگاه) گرفته شده باشد که به وجود آتشکده‌ای باستانی در این منطقه اشاره دارد.
تاریخ
دوران پیشاتاریخ
تپه باستانی بئر گال در جنوب غربی گراش، که قدمت آن به چهار هزار سال پیش می‌رسد، یکی از مهم‌ترین آثار پیشاتاریخ این منطقه است. کشف اشیای سنگی، خشتی و سفالی در این محوطه، نشان از سکونت اقوامی در این سرزمین دارد که برخی آن‌ها را زرتشتیان اولیه می‌دانند.
دوران باستان
در دوره اشکانیان، گراش به خاطر گورخمره‌های گراشی شهرت داشت؛ خمره‌های سفالین نخودی‌رنگی که برای تدفین مردگان به صورت جنینی استفاده می‌شد و از گراش به سواحل خلیج فارس صادر می‌گردید. در دوره ساسانیان، سد ساروجی تنگ‌آب ساخته شد که با جوی‌های کوچک، آب مورد نیاز کشاورزی دشت گراش را تأمین می‌کرد و نشان‌دهنده رونق کشاورزی در آن دوران است.
دوران اسلامی
قلعه همایون‌دژ بر فراز کوه کلات، محور اصلی وقایع تاریخی گراش در دوران اسلامی بود. در قرن هفتم هجری، ظهور شیخ دانیال در گراش و پایه‌گذاری سلسله مشایخ دانیالی در خنج، تأثیر عمیقی بر سرنوشت لارستان و بنادر خلیج فارس گذاشت. با روی کار آمدن صفویان، نقش قلعه گراش به عنوان یک مرکز نظامی پررنگ‌تر شد و رونق تجاری و بازرگانی با ساخت کاروانسراها و صادرات شتر و اسب به هندوستان همراه بود.
دوران معاصر
در دوران قاجار، فتحعلی‌خان گراشی به عنوان یکی از مقتدرترین حاکمان لارستان، لقب بیگلربیگی را دریافت کرد و گراش در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به پیشرفت‌های چشمگیری دست یافت. ساخت بناهایی همچون برکه کل، مدرسه علمیه و حمام دهباشی از جمله اقدامات این دوره است. با قدرت گرفتن رضاشاه، آخرین حاکم مستقل لارستان، زادان‌خان گراشی، در سال ۱۳۰۹ شکست خورد و حکومت محلی گراش پایان یافت.
آثار تاریخی
برکه کل (بزرگ‌ترین آب‌انبار ایران)
این بنای شگفت‌انگیز با قدمتی ۲۰۰ ساله، بزرگ‌ترین آب‌انبار تاریخی ایران است. با قطر داخلی ۲۹ متر و عمق ۲۱ متر، هنوز هم برای مصارف کشاورزی کاربرد دارد و یکی از نمادهای اصلی تاریخ گراش به شمار می‌رود.
دژ تاریخی گراش (کلات)
این دژ که بر فراز کوه کلات در مرکز شهر قرار دارد، محل قلعه همایون‌دژ بوده و در ادوار مختلف مرکز حکومت منطقه بوده است. امروزه آرامگاه پنج شهید گمنام در این محوطه تاریخی قرار گرفته و این کوه به نماد شهر تبدیل شده است.
سد تنگ آب
این سد ساسانی که در دوره صفویان بازسازی شده، در تنگه‌ای در جنوب غربی گراش واقع شده است. مصالح به کار رفته در آن سنگ و ساروج است و جوی آبی از آن برای آبیاری مزارع کشیده شده بود.
حسینیه سنگ‌آوی
این حسینیه مربوط به دوره قاجار در بافت قدیم گراش واقع شده و یکی از آثار ملی ایران است.
مسجد آخوند
یکی از قدیمی‌ترین مساجد گراش که در محله ناساگ قرار دارد و قدمت آن به سال ۱۰۴۵ هجری قمری می‌رسد.
جغرافیا و آب و هوا
گراش در ارتفاع ۹۱۴ متری از سطح دریا و در منطقه‌ای گرم و خشک واقع شده است. کوه‌های سرخ از شمال و کوه‌های سیاه از جنوب، این شهر را محصور کرده‌اند. میانگین دمای سالانه گراش ۲۳/۶ درجه سلسیوس و میانگین بارندگی آن ۲۲۴ میلی‌متر است. گرم‌ترین ماه‌های سال تیر و مرداد و خنک‌ترین آن‌ها دی و بهمن هستند.
فرهنگ و مردم
مردم گراش فارس هستند و به گویش گراشی از زبان لارستانی سخن می‌گویند. دین مردم اسلام و مذهب آن‌ها شیعه است. مهاجرت‌های دوره‌ای به کشورهای حاشیه خلیج فارس، تأثیر عمیقی بر فرهنگ و اقتصاد این شهر گذاشته است. از مهم‌ترین رویدادهای فرهنگی سالانه می‌توان به جشنواره فیلم کوتاه کل و برنامه خونه کدیم اشاره کرد که با هدف معرفی خانه‌های تاریخی برگزار می‌شود.
آموزش و بهداشت
دانشکده علوم پزشکی گراش که توسط خیرین بومی ساخته شده، شامل دانشکده‌های پرستاری و پیراپزشکی و بیمارستان تخصصی امیرالمؤمنین با ۱۱۰ تخت است. دانشگاه آزاد اسلامی واحد گراش نیز در رشته‌های مهندسی و علوم انسانی دانشجو می‌پذیرد.
بانک‌ها و شعب بانکی گراش
بر اساس داده‌های ایران‌گاه، ۱۱ شعبه از ۹ بانک در شهرستان گراش فعال است که ۱ شعبه از آن‌ها دارای خودپرداز است. پرشعبه‌ترین بانک‌های گراش بانک کشاورزی با ۲ شعبه و بانک سپه با ۲ شعبه هستند.
فهرست شعب بانک‌ها در گراش
- شعب بانک کشاورزی در گراش — ۲ شعبه
- شعب بانک سپه در گراش — ۲ شعبه
- شعب بانک ملی ایران در گراش — ۱ شعبه، ۱ شعبه دارای خودپرداز
- شعب بانک مسکن در گراش — ۱ شعبه
- شعب بانک ایران زمین در گراش — ۱ شعبه
- شعب بانک پارسیان در گراش — ۱ شعبه
- شعب بانک صادرات ایران در گراش — ۱ شعبه
- شعب بانک سینا در گراش — ۱ شعبه
- شعب بانک تجارت در گراش — ۱ شعبه
بیمارستان‌های گراش
در ایران‌گاه ۲ بیمارستان از شهرستان گراش ثبت شده است که مجموعاً ۱۶۷ تخت فعال دارند.
- بیمارستان امیر المو منین گراش — عمومی، ۱۶۷ تخت فعال
- بیمارستان مولی الموحدین — عمومی
نظرهای مخاطبان دربارهٔ گراش
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی می‌دانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکته‌ای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر