پربارشترین شهر ایران کجاست؟ مقایسهٔ بارش سالانهٔ شهرها از انزلی تا زابل
ایران کشوری کمباران است؛ میانگین بارش سالانهٔ کشور حدود ۲۵۰ میلیمتر است که کمتر از یکسوم میانگین خشکیهای جهان است. اما همین کشور خشک، شهرهایی دارد که سالانه بیش از ۱۷۰۰ میلیمتر باران میگیرند و شهرهایی که به ۶۰ میلیمتر هم نمیرسند. در این مطلب با دادهٔ ده سال اخیر برای ۶۸ شهر، پربارشترین شهر ایران و کمبارشترینها را مشخص کردهایم و توضیح دادهایم بارش در هر منطقه در چه فصلی میبارد.
روش بررسی
مجموع بارش سالانه (باران و برف ذوبشده) برای سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ از بایگانی بازتحلیل ERA5 (سرویس Open-Meteo) گرفته و میانگین شده است. دادههای بازتحلیل برای مقایسهٔ شهرها با روشی یکسان مناسباند، اما ممکن است با آمار ایستگاههای رسمی چند درصد تا چند ده درصد فرق داشته باشند؛ بهویژه در مناطق کوهستانی که بارش از یک دره تا درهٔ دیگر تغییر زیادی میکند. برای آمار رسمی، گزارشهای سازمان هواشناسی را ببینید.
پربارشترین شهر ایران و ۱۴ شهر پرباران دیگر
| رتبه | شهر | بارش سالانه (میلیمتر) | میانگین دمای سالانه |
|---|---|---|---|
| ۱ | بندرانزلی | ۱۷۵۷ | ۱۷٫۰° |
| ۲ | رامسر | ۱۷۵۰ | ۱۷٫۸° |
| ۳ | رشت | ۱۵۱۴ | ۱۶٫۵° |
| ۴ | بابل | ۷۸۶ | ۱۷٫۵° |
| ۵ | ساری | ۷۷۹ | ۱۷٫۴° |
| ۶ | آمل | ۷۷۹ | ۱۷٫۳° |
| ۷ | یاسوج | ۷۴۰ | ۱۲٫۴° |
| ۸ | بانه | ۷۳۲ | ۱۳٫۳° |
| ۹ | مریوان | ۶۴۳ | ۱۳٫۵° |
| ۱۰ | گرگان | ۶۴۰ | ۱۸٫۳° |
| ۱۱ | خرمآباد | ۶۳۳ | ۱۸٫۱° |
| ۱۲ | مسجدسلیمان | ۵۵۴ | ۲۵٫۷° |
| ۱۳ | ایلام | ۵۳۸ | ۱۶٫۹° |
| ۱۴ | دزفول | ۴۹۶ | ۲۶٫۱° |
| ۱۵ | شوشتر | ۴۵۲ | ۲۶٫۴° |
بندرانزلی و رامسر هر دو با حدود ۱٬۷۵۰ میلیمتر بارش سالانه، صدرنشین جدولاند و پس از آنها رشت با حدود ۱٬۵۰۰ میلیمتر قرار دارد. نکتهٔ جالب، فاصلهٔ زیاد سه شهر اول با بقیه است: بابل، ساری و آمل در مازندران «فقط» حدود ۷۸۰ میلیمتر میگیرند. یعنی بارش در سواحل خزر از غرب (گیلان) به شرق (مازندران و گلستان) بهشدت کم میشود.
چرا گیلان اینقدر پرباران است؟
هوای سرد شمالی هنگام عبور از روی دریای خزر رطوبت میگیرد و وقتی به دیوارهٔ البرز و تالش در جنوبغرب خزر برخورد میکند، مجبور به صعود میشود، سرد میشود و رطوبتش را بهصورت باران میریزد. در غرب گیلان کوهها به ساحل نزدیکترند و دریا عریضتر است، پس بارش بیشتر است. اوج بارش این منطقه برخلاف بقیهٔ ایران در پاییز (مهر تا آذر) است. همین بارش، جنگلهای هیرکانی و تالاب انزلی را زنده نگه داشته است.
زاگرس؛ پربارانترین کوهستانهای ایران
پس از سواحل خزر، شهرهای زاگرس پربارانتریناند: یاسوج با حدود ۷۴۰ میلیمتر، بانه، مریوان و خرمآباد. بارش این منطقه از سامانههای مدیترانهای است که از غرب وارد کشور میشوند و بیشتر در زمستان و اوایل بهار میبارند؛ در ارتفاعات بخش زیادی از آن برف است که با ذوب تدریجی، رودهای بزرگی مثل کارون، دز و کرخه را تغذیه میکند. دربارهٔ این رودها در طولانیترین رودهای ایران نوشتهایم.
کمبارشترین شهرهای ایران
| رتبه | شهر | بارش سالانه (میلیمتر) | میانگین دمای سالانه |
|---|---|---|---|
| ۱ | زابل | ۵۴ | ۲۳٫۴° |
| ۲ | بم | ۶۹ | ۲۳٫۱° |
| ۳ | یزد | ۸۱ | ۲۰٫۴° |
| ۴ | زاهدان | ۸۳ | ۲۰٫۱° |
| ۵ | طبس | ۸۵ | ۲۳٫۱° |
| ۶ | سمنان | ۱۰۴ | ۱۸٫۰° |
| ۷ | ایرانشهر | ۱۲۷ | ۲۷٫۱° |
| ۸ | اصفهان | ۱۳۰ | ۱۷٫۴° |
| ۹ | جاسک | ۱۳۳ | ۲۷٫۴° |
| ۱۰ | چابهار | ۱۳۶ | ۲۶٫۳° |
| ۱۱ | کاشان | ۱۳۸ | ۲۰٫۶° |
| ۱۲ | بندر لنگه | ۱۴۶ | ۲۷٫۹° |
| ۱۳ | کیش | ۱۵۱ | ۲۸٫۰° |
| ۱۴ | کرمان | ۱۵۷ | ۱۸٫۰° |
| ۱۵ | آبادان | ۱۵۷ | ۲۷٫۸° |
زابل با حدود ۵۰ میلیمتر بارش در سال، کمبارشترین شهر این فهرست است و پس از آن بم، یزد، زاهدان و طبس قرار دارند. این شهرها در فلات مرکزی و شرقی ایران، در «سایهٔ باران» رشتهکوههای البرز و زاگرس قرار گرفتهاند؛ کوهها رطوبت سامانهها را پیش از رسیدن به این مناطق میگیرند. معماری خشت و بادگیر یزد، قناتها و آبانبارها پاسخ هزارسالهٔ ایرانیان به همین کمآبی است.
بارش در مراکز استانها
| مرکز استان | بارش سالانه (میلیمتر) |
|---|---|
| رشت | ۱۵۱۴ |
| ساری | ۷۷۹ |
| یاسوج | ۷۴۰ |
| گرگان | ۶۴۰ |
| خرمآباد | ۶۳۳ |
| ایلام | ۵۳۸ |
| کرمانشاه | ۴۴۴ |
| اردبیل | ۴۱۵ |
| قزوین | ۳۹۴ |
| سنندج | ۳۹۴ |
| همدان | ۳۶۸ |
| زنجان | ۳۶۸ |
| کرج | ۳۴۷ |
| بجنورد | ۳۴۲ |
| تبریز | ۳۳۱ |
| ارومیه | ۳۱۰ |
| شهرکرد | ۳۰۸ |
| تهران | ۲۸۰ |
| اراک | ۲۶۹ |
| اهواز | ۲۵۴ |
| شیراز | ۲۴۲ |
| بوشهر | ۲۳۴ |
| مشهد | ۲۳۰ |
| بندرعباس | ۲۲۷ |
| قم | ۱۶۵ |
| بیرجند | ۱۶۱ |
| کرمان | ۱۵۷ |
| اصفهان | ۱۳۰ |
| سمنان | ۱۰۴ |
| زاهدان | ۸۳ |
| یزد | ۸۱ |
بارش در هر منطقه در چه فصلی است؟
- سواحل خزر (گیلان، مازندران، گلستان): اوج بارش در پاییز؛ تابستان هم بیباران نیست.
- زاگرس و غرب کشور: اوج بارش در زمستان و اوایل بهار، با سهم زیاد برف در ارتفاعات.
- فلات مرکزی (تهران، اصفهان، قم، یزد): بارش کم و عمدتاً از آبان تا اردیبهشت؛ تابستان تقریباً خشک.
- سواحل خلیج فارس: چند رگبار زمستانی؛ بقیهٔ سال تقریباً بیباران.
- جنوبشرق (چابهار و ایرانشهر): علاوه بر رگبارهای زمستانی، گاهی بقایای سامانههای موسمی و طوفانهای دریای عرب در تابستان بارشهای شدید و ناگهانی میآورند.
در ایران، آمار بارش بر اساس «سال آبی» گزارش میشود که از ۱ مهر هر سال تا ۳۱ شهریور سال بعد است. پس وقتی خبری میگوید «بارش امسال ۲۰ درصد کمتر از نرمال است»، منظور از اول مهر تا آن روز است.
باران و سیل؛ چه وقت نگران باشیم؟
خطرناکترین بارشها لزوماً در پربارانترین شهرها نیستند. در مناطق خشک، خاک و پوشش گیاهی آب را جذب نمیکند و یک رگبار ۳۰ میلیمتری میتواند سیل ناگهانی بسازد؛ مثل سیلهای بهاری در مسیلهای جنوب و شرق کشور. اگر در هشدارهای هواشناسی رنگ نارنجی یا قرمز برای بارش دیدید، از کنار رودخانهها و مسیلها فاصله بگیرید. معنی هشدارها و میزان بارش (میلیمتر) را در راهنمای خواندن وضعیت هوا و پیشبینی توضیح دادهایم.
برای مقایسهٔ دمایی همین شهرها، سردترین شهرهای ایران و گرمترین شهرهای ایران را ببینید؛ و اگر پاییز بارانی شمال را دوست دارید، جاهای دیدنی ایران در پاییز مقصدهای پاییزی را معرفی کرده است. پیشبینی روزانهٔ باران را هم در هواشناسی رشت، گرگان و کرمانشاه دنبال کنید.
پرسشهای متداول
پربارشترین شهر ایران کجاست؟
بر اساس میانگین ده سال اخیر، بندرانزلی و رامسر با حدود ۱٬۷۵۰ میلیمتر بارش سالانه پربارشترین شهرهای ایراناند و رشت با حدود ۱٬۵۰۰ میلیمتر پس از آنها قرار دارد.
کمبارشترین شهر ایران کدام است؟
زابل با حدود ۵۰ میلیمتر بارش سالانه؛ پس از آن بم، یزد، زاهدان و طبس قرار دارند.
میانگین بارش ایران چقدر است؟
میانگین بارش سالانهٔ ایران حدود ۲۵۰ میلیمتر است که کمتر از یکسوم میانگین خشکیهای جهان است.
تهران سالانه چقدر باران میگیرد؟
در دادههای این بررسی، حدود ۲۸۰ میلیمتر؛ البته بارش در شمال تهران (دامنهٔ البرز) بیشتر و در جنوب شهر کمتر است.
سال آبی چیست؟
سال آبی بازهٔ ۱ مهر تا ۳۱ شهریور سال بعد است و آمار بارش ایران بر اساس آن گزارش میشود.
چرا بارش گیلان از مازندران بیشتر است؟
در غرب خزر کوههای تالش و البرز به ساحل نزدیکترند و هوای مرطوب دریا با برخورد به آنها سریعتر صعود و بارش میکند؛ به سمت شرق، دشت ساحلی پهنتر و بارش کمتر میشود.
بیشتر بخوانید در ایرانگاه
- راهنمای خواندن وضعیت هوا و پیشبینی
- شاخص کیفیت هوا (AQI) چیست؟
- سردترین شهرهای ایران
- گرمترین شهرهای ایران
- بهترین مقصدهای سفر زمستانی در ایران
- ساعت غروب آفتاب امروز در شهرهای ایران
- جاهای دیدنی ایران در پاییز
- جنگلهای هیرکانی
- تالاب انزلی
- ایستگاههای هواشناسی هر شهرستان
منابع
- Open-Meteo Historical Weather API (دادهٔ ERA5)
- سازمان هواشناسی کشور
- FAO AQUASTAT؛ آمار منابع آب کشورها
نظرهای مخاطبان
هنوز نظری ثبت نشده است. اگر دربارهٔ این صفحه چیزی میدانید — یک اصلاح، یک تجربه یا نکتهای محلی — اولین نفر باشید.
نوشتن نظر